مانده بود گرايش يافتند و گوسالهپرست شدند . قرآن در اين باره مىفرمايد :
« وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوسى مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لا يُكَلِّمُهُمْ وَ لا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا اتَّخَذُوهُ وَ كانُوا ظالِمِينَ . وَ لَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَ رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنا رَبُّنا وَ يَغْفِرْ لَنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
. » « 1 » و آن هنگام كه موسى ايشان را به جنگ با ستمگران و ورود به سرزمين مقدسى كه خداوند براى ايشان مقدر كرده بود فرا خواند ، خوددارى و مخالفت كردند و ذلت و خوارى را ترجيح دادند :
« قالُوا يا مُوسى إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ وَ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنَّا داخِلُونَ . قالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذِينَ يَخافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ فَإِذا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غالِبُونَ وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . قالُوا يا مُوسى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها أَبَداً ما دامُوا فِيها فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا إِنَّا هاهُنا قاعِدُونَ
. » « 2 » چنين قومى اصحاب موسى ( ع ) بودند ! در مقابل ، به اصحاب محمد ( ص ) بنگريم كه چگونه از قرآن تأثير پذيرفتند ، به طورى كه تاريخ دربارهء ايشان گزارش كرده كه درخت رضوان را قطع كردند . اين درخت همان درخت تاريخى مباركى بود كه ذكر آن در قرآن آمده است . « 3 » علت قطع اين درخت آن بود كه مردم بدان تبرك مىجستند و عمر ترسيد با گذشت زمان آنان به آيين بتپرستى برگردند و آن را بپرستند ؛ لذا دستور قطع آن را صادر كرد و اصحاب نيز با او موافقت كردند . همچنين ، تاريخ نقل مىكند كه پيامبر هنگامى كه در غزوهء بدر عزم جنگ با مشركان كرد ، با اصحاب
هامش
( 1 ) . « و قوم موسى از پس او از زيورهاشان پيكر بىجان گوسالهاى برگرفتند كه بانگى داشت . آيا نديدند كه آن [ گوساله ] با آنها سخن نمىگويد و بديشان راهى نمىنمايد ؟ آن را [ به خدايى ] گرفتند در حالى كه ستمكار بودند . و چون در دستشان افتاد ، پشيمان شدند و ديدند كه همانا گمراه شدهاند ، گفتند : اگر پروردگارمان ما را نبخشايد و نيامرزد ، هرآينه از زيانكاران باشيم . » ( اعراف : 148 و 149 )
( 2 ) . « گفتند : اى موسى ، در آنجا گروهى گردنكش و ستمگرند ، و ما هرگز اندر آن نشويم تا از آنجا بيرون شوند . پس ، اگر از آن بيرون شوند ، ما درآييم . دو مرد از آنان كه [ از خدا ] مىترسيدند و خدا بر آنان نعمت ارزانى داشته بود گفتند : بر آنان از اين دروازه درآييد ؛ و چون اندر شديد ، همانا پيروز خواهيد شد . و اگر ايمان داريد ، پس بر خدا توكل كنيد و بس . گفتند : اى موسى ، تا آنان در آنجا باشند ، ما هرگز در آن در نياييم . پس ، تو و پروردگارت برويد و با آنها جنگ كنيد كه ما همينجا نشستهايم . » ( مائده : 22 - 24 )
( 3 ) . ذكر اين درخت در آيهء هجدهم سورهء فتح آمده است . و آن درختى بود كه در زير آن بيعت خداپسندانهء حديبيه صورت گرفت . و چون در آيهء مباركهء فتح خداوند فرموده است :« لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ . .. » ( هرآينه خداى از مؤمنان خشنود شد آنگاه كه با تو در زير آن درخت - در حديبيه - بيعت كردند . ) آن را « شجرة الرضوان » ( درخت خشنودى ) نام نهادند . ( مؤلف )