آيا اين كارى جادوانه بود ؟ يا خود برهانى عقلى است كه محققان منصف آن را دريافته و همين توفيق شگفتانگيز را دليل بر رسالت محمد ( ص ) از جانب پروردگار جهانيان مىشمرند . يكى از فلاسفهء فرانسوى در كتاب خود عقيدهء مبلغان مسيحى را مبنى بر اين كه محمد ( ص ) بر خلاف موسى ( ع ) و عيسى ( ع ) براى اثبات نبوت خود معجزهاى ارائه نداده مطرح ساخته مردود مىشمارد . او مىگويد :
محمد ( ص ) قرآن را با خشوع و خاكسارانه و متعبدانه قرائت مىكرد . خواندن او آيات را در جذب مردم و ايمان آوردنشان به او چنان تأثير شگرفى داشت كه همهء معجزات پيامبران پيشين بدان حد تأثير نداشت .
آرى ، اين فيلسوف راست گفته است . تأثير قرآن بر نفوس عرب بسيار شديدتر ، عميقتر و گوياتر از اثر معجزات همهء پيامبران بر پيروانشان بود .
براى يك مقايسهء ساده به ماجراى موسى ( ع ) بنگريم . او با معجزاتى شگفت ، از جمله عصايى كه اژدها مىشد ، دست نورانى كه از گريبان برمىآورد ، شكافتن دريا و تبديل آن به جادهاى خشك كه بنى اسرائيل در امنيت كامل از آن بگذرند و نجات يابند ، و ساير معجزات فراوان در مصر و در كوه سينا در مدت سرگردانى قوم بنى اسرائيل ، به رسالت نزد اين قوم آمد . اما ميزان تأثير اين هدايتها در ايمان ايشان به خداوند و وحدانيت او و اخلاص در دين خدا و يارى پيامبرش چه قدر بود ؟ آنان هنوز با آن معجزهء بزرگ الهى كه به چشم خود ديدند از دريا خارج نشده بودند كه مجسمه و بت پرستيدند ! خداوند در قرآن راجع به ايشان مىفرمايد :
« وَ جاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ . إِنَّ هؤُلاءِ مُتَبَّرٌ ما هُمْ فِيهِ وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ . قالَ أَ غَيْرَ اللَّهِ أَبْغِيكُمْ إِلهاً وَ هُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ
. » « 1 » سپس ، هنگامى كه موسى به مناجات پروردگارش رفت و برادرش هارون را به جاى خود در ميان بنى اسرائيل باقى گذارد ، آنان خداى متعال را فراموش كردند و به بتپرستى و عقايد خرافى بازماندهء دورهء زندگى در مصر كه همچنان در قلب ايشان باقى
هامش
( 1 ) . « و فرزندان اسرائيل را از دريا گذرانديم ، پس ، بر گروهى درآمدند كه بر بتانى كه داشتند گردآمده و روى آورده بودند . گفتند : اى موسى ، براى ما خدايى قرار ده چنانكه آنها را خدايانى است . گفت : شما گروهى هستيد كه نادانى مىكنيد . همانا آنچه اينان در آنند نابودشونده است و آنچه مىكردند بيهوده و تباه است .
گفت : آيا بجز خداى يكتا براى شما خدايى ديگر بجويم و حال آنكه اوست كه شما را بر جهانيان برترى داد ؟ » ( اعراف : 138 - 140 )