حضرت عرق مىچكيد . بدنش چنان سنگين مىشد كه گاه افرادى كه به او در اين حال كمك مىكردند اين سنگينى را احساس مىكردند . چهرهاش سرخ مىشد و صدايى شبيه به خرخر از او به گوش مىرسيد . مسلم روايت مىكند كه هرگاه بر او وحى نازل مىشد ، او را در فشار شديدى قرار مىداد چنانكه چهرهاش تيره مىشد . « 1 » رحمت خداوند نسبت به بنده برگزيدهاش اقتضا مىكرد از رنج و سختى او بكاهد . پس ، اين آيات را بر او نازل ساخت :
« لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ . إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ . فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ . ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ »
« 2 » با نزول اين آيات پيامبر اطمينان يافت كه خداوند تضمين كرده است قرآن را در سينهء او جمع و معانى آن را براى او تبيين كند ، تا چيزى از قرآن بر او مخفى نماند و او بتواند آن را به طور كامل و بدون كم و كاست بر مردم بخواند . خداوند در سورهء اعلى نيز فرموده است :
« سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى »
« 3 » و باز در سورهء طه فرموده است :
« . . . وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً »
. « 4 »
آيا در اين همه دليل و شاهد نورى نيست كه ما را به اين حقيقت هدايت كند كه قرآن تنها كلام خداوند است و محال است كلام محمد باشد ؟ چرا كه در غير اين صورت ، دليلى نداشت به هنگام نزول قرآن دچار رنج و درد شود . مسلما سكون و آرامش و سكوت براى بهتر انديشيدن و انتخاب الفاظ و عبارات بهتر مناسبتر بود ؛ و آنگاه هيچ موجبى نداشت كه وى را از حفظ آن اطمينان دهند . علاوه بر اين ؛ نه پيش از نبوت و نه بعد از آن عادت او چنين نبود كه براى آماده ساختن كلامى و ارائهء سختى دچار حالتى شود كه به هنگام نزول وحى به وى دست مىداد . هيچيك از افراد قبيلهاش نيز چنين عادتى نداشت . بلكه عادت آنان همگى اين بود كه كلام را در ضمير خود آماده مىكردند و همين كفايت مىكرد .
وجه يازدهم مباهله
قرآن به مباهله ( يعنى دعا و تضرع با شور و حرارت دو كس يا گروه متقابل بر ضد يك
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم ، كتاب الفضائل ، باب 23 : ج 88 و كتاب الحدود ، باب 3 : ج 13 .
( 2 ) . « زبان خود را به اين قرآن مجنبان تا بدان شتاب كنى . همانا فراهم آوردن و خواندن آن بر ماست . پس ، چون آن را بخوانيم خواندنش را پيروى كن . آنگاه بيان آن بر ماست . » ( قيامت : 16 - 19 )
( 3 ) . « زودا كه تو را خوانا گردانيم . پس فراموش نمىكنى . » ( اعلى : 6 )
( 4 ) . « . . . و به خواندن قرآن پيش از آنكه پيام آن به تو گزارده شود شتاب مكن ؛ و بگو : پروردگارا ، مرا دانشافزاى . » ( طه : 114 )