مسلم نيز در صحيح خود از جابر روايت كرده است كه گفت :
در سفرهاى خود هرگاه در جايى توفق مىكرديم كه درختى سايهدار داشت ، سايهء درخت را براى پيامبر ( ص ) در نظرى مىگرفتيم . در جنگ ذات الرقاع « 1 » پيامبر در سايه درختى نشسته و شمشير خود را بدان آويخته بود . مردى از مشركان سر رسيد و شمشير را برگرفت و به پيامبر گفت : « اكنون از من مىترسى ؟ » پيامبر فرمود : « نه » مشرك گفت : « چه كسى مرا از كشتن تو مانع مىشود ؟ » فرمود :
« خداوند مرا از تو حفظ مىكند . شمشير را زمين بگذار . » پس مشرك شمشير را از دست نهاد « 2 » .
نكته قابل توجه اينكه آن حصن الهى در غزوهاى بود كه نماز خوف دربارهء آن تشريع شد « 3 » .
هامش
مائده به اتفاق آراء مدنى است و سالها پس از وفات ابو طالب نازل شده است ، آثار وضع و جعل در روايت آشكار مىشود . تقريبا تمام عالمان بر اين امر اتفاق نظر دارند كه سورهء مائده آخرين سورهاى است كه بر پيامبر نازل شده است . برخى نيز سورهء توبه را آخرين سورهء نازله مىدانند و معتقدند مائده پيش از آن نازل شده است . روايات بسيارى نظر جمهور عالمان را مبنى بر اين كه سوره مائده آخرين سوره است تأييد مىكند از جمله خبرى است از عايشه كه احمد حنبل ( المسند 6 / 188 ) ، نسايى ( سنن ، كتاب التفسير ) ، حاكم ( المستدرك 2 / 311 ) ، بيهقى ( السنن الكبرى 7 / 172 ) آن را نقل كردهاند ، و نيز خبرى از عبد اللّه بن عمر كه ترمذى ( سنن ، كتاب التفسير ، ج 3 : 306 ) آن را روايت كرده و نيز خبرى كه حاكم ( المستدرك 2 / 311 ) از جبير بن نفير به نقل از عايشه نقل كرده است . به هر حال ، چه سوره مائده را آخرين سوره يا سورهء ما قبل آخر بدانيم در اين امر نمىتوان ترديد كرده كه در زمان نزول آن پيامبر ( ص ) در مدينه قدرت و حكومت داشتند ، و بر خلاف نظر مؤلف محترم ، ضعيف و بىسپاه نبودهاند . بنابراين در مجعول بودن روايت مورد استناد مؤلف محترم و نظاير آن ترديد نمىتوان كرد . در مقابل روايات ديگرى به نقل از صحابه و تابعان در شأن نزول آيهء مورد بحث وجود دارد كه با توجه به سياق آيه و زمان نزول آن و نيز اعتبار ناقلان آنها مورد اعتماد بسيارى از عالمان اهل سنت و اتفاق عالمان شيعه قرار دارند . از جمله اين روايات خبرى است كه اتفاقا از ابو سعيد خدرى نقل شده است كه گفت : آيهء« يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ . . . »در روز غدير خم و دربارهء علىّ بن ابى طالب ( رض ) نازل شد . ( اسباب النزول ، واحدى : 170 ) سياق آيه كه بيانگر مأموريت پيامبر به ابلاغ امر مهمى است اين روايات را تأييد مىكند .
( 1 ) . جنگ « ذات الرقاع » در سال چهارم هجرى ميان مسلمانان و قبايل مشرك رخ داد . در وجه تسميه اين جنگ اقوال مختلفى نقل شده است . - السيرة النبوية ، ابن هشام ، ج 3 - 4 : 203 .
( 2 ) . صحيح مسلم ، كتاب صلاة المسافرين و قصرها ، باب 57 : ح 311 و صحيح البخارى ، كتاب المغازى ، باب 31 .
( 3 ) . صحيح مسلم ، كتاب صلاة المسافرين و قصرها ، باب 57 ، ح 310 .