ايشان نه حق خويشاوندى را رعايت مىكردند و نه پيمانى را محترم مىداشتند . اما على رغم اين شرايط كه پيروزى را دور و نامحتمل و يا عمدتا محال مىنماياند ، آيات مذكور نازل شد ، و چنانكه ملاحظه مىشود ، اين دو بشارت را در قالب تأكيدات رسا و روشن و به دور از ابهام و تعابير دو پهلو مطرح ساخت و آشكار فرمود :
بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ . وَعْدَ اللَّهِ لا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
. خوانندهء محترم نيز تصديق خواهد كرد كه عبارت
« فِي بِضْعِ سِنِينَ »
هر دو بشارت مذكور را به نحوى دقيق و حكيمانه در بر گرفته ، نه شبههاى براى شبههكنندگان باقى گذارند ، نه بهانهاى براى معاندان . زيرا چنانكه مىدانيم كلمهء « بضع » بين عدد 3 تا 9 است . مردم در محاسبهء ماه و سال بر اساس مبانى متفاوتى عمل مىكنند . برخى گردش زمين به دور خورشيد را ملاك تنظيم زمان قرار مىدهند ، و برخى تقويم را بر اساس حركت ماه محاسبه مىكنند . همچنين ، برخى در محاسبات اعداد كسرى را در نظر مىگيرند ، و برخى ، آنها را در محاسبات خود حذف مىكنند . علاوه بر همه اينها ، مدت زمان پيروزى ممكن است به طول بينجامد ، بدين معنا كه نشانهها و شواهدش در يك سال آغاز شود ، اما تحقق پيروزى نهايى يك سال يا بيشتر به طول انجامد . ازاينرو ، تعيين زمان پيروزى از نظر افراد مختلف مىتواند متفاوت باشد . بعضى آن را تا بروز شواهد و قراين پيروزى محاسبه مىكنند ، و برخى آن را تا زمان تحقق پيروزى نهايى در نظر مىگيرند ، و برخى ديگر زمانى ميان اين دو را مد نظر قرار مىدهند . با توجه به دلايل فوق ، در كلام خداوند حكيم تعبير
« سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ »
به كار رفته كه از ظرافت بيانى و جامعيت كاملى برخوردار است . به طورى كه جايى براى خردهگيرى و مناقشه باقى نمىگذارد ، و درستى وعدهء خداوند بر اساس هريك از اعتبارات در محاسبه تاريخ و نيز با توجه به هريك از اصطلاحات اهل فن آشكار گرديد .
« . . . وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا »
« 1 » .
دوم ، خبر دادن قرآن به اين كه خداوند پيامبرش را از مردم مصون و محفوظ مىدارد و آنان نخواهند توانست او را به قتل رسانده به زندگى شريفش خاتمه دهند . خداوند خبر
هامش
( 1 ) . « . . . و چه كسى از خدا راستگوتر است . » ( نساء : 122 )