رفعت و كمال و وضوح وصف كردى جميع مردم از آن منتفع نمىگرديدند ؟
حكيم گفت : مثل حكمت مثل آفتابى است كه بر جميع مردم از سفيد و سياه و كوچك و بزرگ طالع مىگردد ، پس هركه خواهد از آن منتفع شود نفع خود را از او منع نمىنمايد ، و از دور و نزديك هركه باشد او را از روشنى خود محروم نمىگرداند ، پس اگر كسى نخواهد از آفتاب منتفع شود او را بر آفتاب حجّتى نخواهد بود ؛ زيرا كه آفتاب منع فيض خود از كسى نكرده است ، و همچنين است حكمت در ميان مردم ، كه همه كس را احاطه كرده است ، و منع فيض خود از كسى نكرده است ، و ليكن انتفاع مردم از آن متفاوت است .
چنانچه مردم از انتفاع به نور آفتاب بر سه قسمند : بعضى ديدهء روشن دارند ، و از ضوء آفتاب بر وجه كمال نفع مىبرند ، و اشيا را به آن مىبينند ، و بعضى كورند و احساس نور نمىكنند ، به حدّى كه اگر چندين آفتاب بتابد از آنها بهرهاى نمىبرند ، و بعضى ضعيف البصرند كه ايشان را نه كور مىتوان شمرد و نه بينا .
همچنين سخن حق و كلام حكمت آفتابى است كه بر دلها مىتابد ، بعضى كه صاحب بصيرتند و ديدهء دل ايشان روشن است آن را مىيابند ، و به آن عمل مىنمايند ، و از اهل علم و حكمت و معرفت مىشوند ، و بعضى كه ديدهء دل ايشان كور است بهسبب انكار حق سخن حق را قبول نمىكنند ، و به آن عمل نمىنمايند ، مانند آن كور به چشم ظاهر كه از آفتاب بهره نمىبرد ، و بعضى كه دلهاى ايشان به آفتابهاى نفسانى بيمار گرديده و ديدهء دل ايشان ضعيف گرديده است از نور خورشيد علم و حكمت بهرهء ضعيفى مىبرند و علم ايشان پست و عمل ايشان اندك است ، و چندان تميز ميان نيك و بد و حق و باطل نمىكنند ، و بدان كه اكثر مردم در بينائى خورشيد علوم و معارف كورانند كه از آن هيچ بهرهاى نمىبرند .
يوذاسف گفت : آيا كسى مىباشد كه چون سخن حق را بشنود اجابت ننمايد و
عين الحيات ( فارسى ) — صفحة 542
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٤٢