بر او لعنت مىكنند ، و هيچ ملك مقرّبى نمىماند مگر آنكه او را لعنت مىكند ، پس بر زمين مىافتد وامانده و رانده شده « 1 » .
و به سند معتبر از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام منقول است كه : صبر دو صبر است يكى صبر در هنگام مصيبت ، و آن نيكو و جميل است ، و بهتر از آن صبر بر ترك چيزهائى است كه خدا حرام كرده است ، و ذكر خدا دو ذكر است ، يكى ذكر در هنگام مصيبت ، و بهتر از آن ياد خداست در وقتى كه حرامى رو دهد كه مانع از ياد خدا شود « 2 » .
و حضرت صادق عليه السّلام فرمود : هر قومى كه در مجلسى مجتمع شوند ، و خدا را ياد نكنند ، و ما را ياد نكنند ، آن مجلس در قيامت باعث حسرت ايشان خواهد بود ، پس فرمود : ياد ما از جملهء ذكر خداست ، و ياد دشمنان ما از جملهء ذكر شيطان است « 3 » .
و در حديث ديگر فرمود : صاعقه نمىرسد به كسى كه ذكر خدا كند ، پرسيدند ذاكر كيست ؟ فرمود : كسى كه صد آيه از قرآن بخواند « 4 » .
پس چون حقيقت ذكر معلوم شد ، بدان كه دو نوع ذكر در ميان صوفيّه شايع شده ، كه هر دو بدعت است ، و بهترين عبادات مىدانند ، و خلاصهء اوقات عمر خود را در آنها ضايع مىكنند ، و مردم را گمراه مىكنند .
اوّل : ذكر جلى ، و آن مشتمل بر چند چيز است :
اوّل آنكه اين نحو عبادت از شارع نرسيده ، و در آيات و اخبار كيفيّت ذكر جلى بر
هامش
( 1 ) اصول كافى 2 / 188 ح 7 .
( 2 ) اصول كافى 2 / 90 ح 11 .
( 3 ) اصول كافى 2 / 186 ح 1 .
( 4 ) اصول كافى 2 / 500 ح 2 .