طريقهء شرع است از براى بعضى از مبتدعين صوفيّه مقرّر ساخته است ، كه چون چهل روز در سوراخى نشستند ، و قوا را ضعيف كردند ، اوهام و خيالات بر عقل ايشان مستولى مىشود ، و از راه وهم چيزها در خيال ايشان به هم مىرسد ، از بابت كسى كه به مرض سرسام « 1 » مبتلا باشد ، و به اعتبار ضعف عقل گمان مىكند كمالى است ، و آنچه پير به ايشان گفته است چون پيوسته در آن سوراخ تاريك همين معنى را در نظر دارند به تدريج به ازدياد قوّت وهمى و ضعف عقل حالى ايشان مىشود ، و بيرون كه آمدند اگر پير مىگويد ديشب پنج مرتبه به عرش رفتم تصديقش مىكنند بدون بيّنه و برهان ، و اينها همه از ضعف عقل است .
و حديثى از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله منقول است كه : هركه در چهل صباح عمل خود را از براى خدا خالص گرداند ، خدا چشمههاى حكمت را از دلش بر زبانش جارى كند « 2 » .
و در حديث ديگر از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام منقول است : هركه ايمان را از براى خدا چهل روز خالص نمايد ، يا چنين فرمود : هركه نيكو خدا را ياد كند در چهل روز ، خدا او را زاهد گرداند در دنيا ، و او را به درد و دواى دنيا بينا فرمايد ، و حكمت را در دل او جا دهد ، و زبان او را به حكمت گويا گرداند ، بعد از آن حضرت آيهاى خواندند كه ترجمهاش اين است : آنان كه گوساله را خداى خود گرفتند عنقريب به ايشان خواهد رسيد غضبى از جانب پروردگار ايشان و خوارى در زندگانى دنيا ، و چنين جزا مىدهيم جماعتى را كه افترا بر خدا مىبندند ، پس فرمود : هر صاحب بدعتى را كه بينى البتّه ذليل و خوار است ، و هركس افترا بر خدا
هامش
( 1 ) سرسام : حالت آشفتگى و بىخودى شبيه به ديوانگى .
( 2 ) بحار الانوار 70 / 249 ح 25 .