بسيار در سعى نكند ، و سعى را مانع عبادت و بندگى خدا نكند ، و با وجود سعى توكّل بر خدا داشته باشد .
و بداند از سعى بدون مشيّت الهى چيزى حاصل نمىشود ، و به زيادتى حرص و سعى كردن و ترك عبادت الهى نمودن چيزى بر مقدّر نمىافزايد ، و دعا نيز بكند و بداند كه دعا دخيل است ، و از جملهء اسباب تقدير روزى است ، و اگر نه ترك كردن تجارت و سعى مذموم است ، و احاديث متواتره بر اين مضمون وارد است .
و ايضا بايد كه روزى را از جانب خدا داند ، و جميع خيرات و دفع جميع شرور را از او داند ، و اگر خدا كسى را واسطه كند و احسانى به او بكند شكر احسان او بكند ، بلكه مىبايد هركه از خلق به او نيكى و احسان كند ، حقّ نعمت او را بشناسد ، و شكر او را بكند ، امّا اعتماد بر او نكند ، و او را رازق خود نداند ، و براى خوشنودى او مخالفت پروردگار خود نكند ، و بداند كه خدا او را واسطه كرده است كه اين روزى به او رسيده است ، و اگر خدا نمىخواست او قادر بر ايصال اين نعمت نبود .
چنانچه از حضرت على بن الحسين عليهما السّلام منقول است كه : حقتعالى روز قيامت به بندهاى از بندگانش فرمايد : آيا شكر كردى فلان شخص را ؟ گويد : نه بلكه تو را شكر كردم ، فرمايد : چون او را شكر نكردى مرا نيز شكر نكردى ، پس حضرت فرمود : شكركنندهترين شما كسى است كه شكر مردم را بيشتر كند « 1 » .
و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : از درستى يقين مرد مسلمان آن است كه راضى نگرداند مردم را به غضب الهى ، و ملامت نكند مردم را بر چيزى كه خدا به او نداده ؛ زيرا روزى را حرص حريص نمىكشاند ، و نخواستن و كراهيّت كسى
هامش
( 1 ) بحار الانوار 71 / 38 ح 25 .