سوّم : آنكه باعث حرص بر جمع مال ، و تحصيل امور لازمهء آن مىشود ، براى آنكه چون گمان عمر بسيار به خود دارد ، به اندازهء آن تحصيل ما يحتاج خود مىكند ، چون اعتماد بر خداوند خود ندارد ، و نمىداند كه اگر خدا خواهد او را زود فقير مىكند ، و آنچه تحصيل كرده است به كار او نمىآيد ، و اگر خدا مصلحت داند اگر به كار خدا باشد خدا او را توانگر مىكند .
چهارم : آنكه باعث قساوت قلب و فراموشى آخرت مىگردد ، و اين صفات ذميمه مايهء شقاوت ابدى است .
چنانچه از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام به اسانيد معتبره منقول است كه : خصلتى كه از آن بيشتر بر شما مىترسم دو خصلت است : يكى متابعت خواهشهاى نفس كردن ، و يكى طول امل ، امّا متابعت هواى نفسانى پس آدمى را از قبول حق و متابعت آن منع مىكند و باز مىدارد ، و امّا طول امل پس موجب فراموشى آخرت مىگردد « 1 » .
و ايضا از آن حضرت منقول است : هركه املش دراز است عملش نيكو نيست « 2 » .
و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله منقول است كه : صلاح اوّل اين امت به زهد و يقين است ، و فساد آخر ايشان به بخل و طول امل است « 3 » .
و ايضا از آن حضرت منقول است كه به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : يا على چهار خصلت است كه از شقاوت ناشى مىشود : خشكى ديده ، و سنگينى دل ، و
هامش
( 1 ) بحار الانوار 73 / 163 ح 16 .
( 2 ) بحار الانوار 73 / 166 ح 29 .
( 3 ) بحار الانوار 73 / 164 ح 20 .