قِنديل : به كسر ، معرّب گَنديل به فتح .
زِنبيل : به كسر ، معرّب زَنبيل به فتح .
نارجيل : معرّب نارگيل .
سجّيل : معرّب سنگ كيل ، « 1 » پس هر دو كاف فارسي را جيم كردند وأول را ساكن كرده ، در دوم ادغام كردند ، پس به واسطهء التقاء ساكنين يعنى نون وجيم أول را حذف كردند وچون فَعليل به فتح فاء در كلام عرب نيامده ، سين را كسر دادند .
جُلّ : به ضم وتشديد لام ، معرّب گل .
دَيبُل : به فتح دال وضم باء موحده ، معرّب دِيوُل به كسر دال وياء مجهول وضم واو وآن شهري بود « 2 » در قديم نزديك « 3 » بندر لاهور « 4 » والحال خراب است واز آن جا محدثين برخاستهاند ، چنان كه در قاموس مذكور است .
لعل : معرّب لآل وآن هر چيز سرخ است عموماً وجوهر سرخ قيمتي خصوصاً .
اطرفيل « 5 » : معرّب ترپيل واين « 6 » لفظ هندى است ، يعنى سه ميوه وأولى آن است كه معرّب ترى پيل گوييم ؛ چه ترى « 7 » سه باشد وبه معرّب هم نزديك است ، چنان كه طرابلس معرّب ترى بلس « 8 » است يعنى سه « 9 » شهر ؛ چه در يونان « 10 » ترى به معنى سه است .
فلفل : معرّب پلپل .
إنجيل : به كسر ، معرّب انگليون كه قلب انگليون « 11 » است يا عكس آن ، پس واو ونون حذف كردهاند « 12 » انگيل ماند ، پس كاف پارسى را « 13 » به جيم بدل كردند « 14 » والف را كسر « 15 » دادند ؛ چه افعيل به فتح در كلام عرب نيامده .
هامش
( 1 ) . از اين به بعد در نسخهء م نيست .
( 2 ) . م : + / ه .
( 3 ) . أصل : - نزديك .
( 4 ) . م : لاهورى .
( 5 ) . م : اطريفيل .
( 6 ) . م : تريهل وآن .
( 7 ) . م : ترى پهل گويم ؛ چه ترى به معنى .
( 8 ) . م : ترابلس .
( 9 ) . م : - / سه .
( 10 ) . م : يوناني .
( 11 ) . م : - / كه قلب انگليون .
( 12 ) . م : كردند .
( 13 ) . م : - / را .
( 14 ) . م : شد .
( 15 ) . م : كسره .