وضم هر دو اتباعاً للاوّل وكسر هر دو اتباعاً للثاني « 1 » وهر سه وجه قرائت شده [ در ] فاتحهء فاتحه .
قوله : أشهدنا مشهد أوليائه
أشهد در اين جا مشتق است از شهود مثل حضور وزناً ومعنىً واز اين قبيل است :
« الشاهد يرى ما لا يرى الغائب » يعنى : حاضر چيزى را مىبيند كه نمىبيند آن را غايب . پس « أشهدنا » در أصل به معنى « أحضرنا » « 2 » ودر اين مقام عبارت است از اين كه به توفيق حضرت كريم ميسَّر شده براي ما حضور اين مقام واجب التعظيم .
ومشهد در اين جا اسم مكان [ است ] ودر مشتق منه آن چند چيز محتمل است :
اوّل : شهود به معنى حضور چنانچه صاحب مجمع البحرين گفته كه : « المشهد محضر الناس ، ومنه المشهدان » « 3 » وهمانا مرادش اين است كه در عرف عام تخصيص يافته مشهد مطلق به دو روضهء بيضا ضياى : مشهد علىّ مرتضى وديگرى امام رضا - عليهما التحية والثناء - نظير اختصاص النجم به ثريا پس منافاة ندارد با اين كه ساير روضات مقدَّسات را به حسب لغت مشهد توان گفت وبنابر اين ، اطلاق مشهد أولياء در اين زيارة جامعه بر هر يك از روضات ائمهء هدى عليهم السلام منافاة با معروف ندارد ؛ چه مراد به آن در اين مكان محض معنى لغوى است ، يا اين كه چون در اين جا اضافه شده به « أولياء » مطلق نيست .
دويم : شهادت به معنى « علم » . « 4 »
سيم : شهادت به معنى معاينه وديدن به چشم « 5 » وهر دو معنى در بعض ادعيهء بالاى سر مروى است كه : « أشهدُ يا مولاي أنّك تشهد مقامي وتسمع كلامي » « 6 » چه معنى اين است كه : مىدانم اى آقاى من اين را كه تو مىبينى مقام وايستادن مرا در خدمت تو
و
هامش
( 1 ) . ر . ك : لسان العرب ، ج 3 ، ص 155 ( حمد ) .
( 2 ) . ر . ك : لسان العرب ، ج 3 ، ص 239 - 240 ؛ مجمع البحرين ، ج 3 ، ص 77 - 78 ( شهد ) .
( 3 ) . مجمع البحرين ، ج 3 ، ص 82 ( شهد ) .
( 4 ) . ر . ك : لسان العرب ، ج 3 ، ص 239 ؛ مجمع البحرين ، ج 3 ، ص 80 ( شهد ) .
( 5 ) . ر . ك : مجمع البحرين ، ج 3 ، ص 81 ( شهد ) .
( 6 ) . ر . ك : الإقبال ، ص 610 ؛ عدّة الداعي ، ص 64 .