تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ميراث حديث شيعه — صفحة 165

مساهمون:

ص١٦٥
الإنسانية ، مولانا الجليل ، وأستاذنا النبيل : آخوند ملّا حسينعلى ؛
آن كه شرح شمه‌اى از حسن اخلاقش بيان * نيست مقدورم اگرخواهم كنم با صد زبان كن نظر بر حال أو تا بر تو خوش واضح شود * فضل سلمان زهد بوذر را اگر خواهى نشان
أطالَ اللَّهُ أيَّامَ عُمْرِهِ وعِزِّهِ وَبَقَائِهِ ، وَأكْرَمَهُ بِمَزِيدِ عِزَّتِهِ وشَرَافَةِ إكْرَامِهِ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وآلِه .

مقدمه : در ذكر قاعده‌اى كه دانستن آن در شرح جميع فقرات اين دعا نافع وسودمند است

بدان كه صفات ثبوتيّهء خلّاق جهان وپروردگار زمين وآسمان - جلّت عظمته - بر سه قسم است : أول : صفات حقيقيّهء محضه ؛ دويم : صفات اضافيّهء محضه ؛ سوم : صفات حقيقيّهء ذات الإضافة . اما صفات حقيقيّهء محضه ، آن صفاتى است كه در مفهوم آن اضافه معتبر نباشد واضافه ، عارض آن نتواند شد وتحقق آن وترتّب اثر آن هيچ‌كدام موقوف بر تحقق چيزى ديگرى كه مضايف آن باشد نباشد ، مثل حيات . واما اضافيّهء محضه ، پس آن صفتي است كه مفهومش مفهوم إضافي باشد وتحقّق وترتّب اثر آن هر دو موقوف بر تحقّق چيز ديگرى بوده باشد كه آن چيز مضايف آن صفت باشد ، مثل عالميّت وقادريّت . واما صفت حقيقيّهء ذات الإضافة ، آن است كه در مفهومش اضافه معتبر نباشد ولكن اضافه ، عارض أو شود وتحقّقش موقوف بر تحقّق چيزى نباشد ، اما ترتّب اثرش موقوف بر چيزى باشد ، مثل عالميّت كه بودن شئ است به حيثيّتى كه اگر دانستنى باشد بداند . پس تواند بود كه عالم موجود بوده باشد ومعلوم موجود نبوده باشد .