صحيفهء حال « 1 » أو شسته گردد كه
« إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ »
« 2 » وشك نيست در اينكه از هر عضوى طاعتي كه ماحى معصيت أو گردد ، به ظهور تواند رسيد ، چنانكه دل را از خواطر كريهه ووساوس قبيحة ، منع نمايند واز صوب تفرقه به جانب جمع خوانند . وبه ياد معبود ، مشغول گردانند وچشم را از ديدن ملاهي به ملاحظهء آيات كلامي « 3 » الهى ويا « 4 » وجه ابَوين ويا بحر آورند ؛ چه در اخبار وارد است كه نظر در اين سه چيز ، عبادت است وهم گفتهاند كه نظر به عبرت در مخلوقات ، وبه شفقت در ضعيفان وزيردستان ، وبه حرمت در علما واتقيا ، وبه تستير « 5 » در عيوب مسلمانان ، طاعت چشم است وگوش را از شنيدن مناهى به استماع أحاديث ومواعيظ وقرائت قرّا آورند وزبان را از تكلّم فحش وغيبت ، به تلفّظ نصايح وشرايع وذكر وآيات وأحاديث آورند وبر اين قياس ، در ساير اعضا ، وببايد دانست كه زلال حسنات را قوّت تنزييل أوساخ سيّئات به مرتبهاى است كه توبه كه يكى است از جملهء طاعات حضرت سيّد السّادات ، در وصف أو فرمود كه « 6 » « التّائب من الذنب كمن لا ذنب له » ؛ « 7 » يعنى توبه كننده از گناه ، در حكم بىگناه است كه همچنانچه « 8 » از بىگناه جميع عقوبات حضرت إله عز وجل منقطع است ، از گناهكار جملهء عذاب به بركت توبه واستغفار ، مرتفع است وأمثال اين أحاديث در تعظيم توبه ، بسيار وارد است وآيات كثيره بر آن ، شاهد « 9 » واكابرِ دين ، بهترين طاعات كه بعد از معصيات واقع شود ، توبه را دانستهاند وهمهء اطاعات را علامت وجود أو يافته ومرجع جملهء عبادات ، أو را شناخته ، چنانچه آيتي كه در باب قتل خطا وارد « 10 » است كه :
« وَإِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ
مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ »
، « 11 » موضح اين معاني است واين امر ، بنابر آن است كه از عباداتى كه ماحى سيّئاتاند ، هيچ كدام حاضرتر از توبه واستغفار نيست واز ايقاع امهال ، بيم رسوخ نهال ضلال
هامش
( 1 ) . ف : - حال .
( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 114 .
( 3 ) . ف : كلام .
( 4 ) . ف : + / به .
( 5 ) . ف : تستر .
( 6 ) . ف : - كه .
( 7 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 435 ؛ عيون أخبار الرضا ، ج 1 ، ص 79 .
( 8 ) . ف : چنانكه .
( 9 ) . ف : + / است .
( 10 ) . ف : + / شده .
( 11 ) . سورهء نساء ، آيهء 92 .