ترجمه و شرح صمديه
( نحو - فارسى )
ترجمه وشرحى مزجى است بر كتاب ) الفوائد الصمدية ( شيخ بهائى ( 1030 ق ) در نحو . شارح از شرح خود بر عوامل ملا محسن و حاشيه برجامى و حاشيه بر سيوطى نام مى برد . در فهرست دانشكده الهيات تهران 249 / 1 شرح فارسى بر صمديه ونير شرح فارسى بر عوامل از عبدالحسين طالقانى معرفى شده است . احتمال مى رود شرح حاضر تأليف همان طالقانى باشد . [ نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى 3 / 2051 ؛ الذريعة 13 / 362 ]
2735 ) نسخه شماره : 6595 - 145 / 33
آغاز : بسمله ، ابتدا مى كنم به نام خدائى كه روزى دهنده است در دنيا وبخشنده است در آخرت وبسم الله مىشود كه براى استعانت باشد . . تفصيل وتركيب بسم الله را در شرح عوامل ملا محسن ذكر نموده ام و تفصيل معانى بسم الله را در حاشيه بر جامى و در مجمل اول . . . . بر سيوطى ذكر نموده ايماحسن كلمة يبتدأ بها الكلام . . .
انجام : اين خبر محذوف است و معنى اين است كه بعمر تو قسم من است كه هر آينه خواهم ايستاد عمر مبتداء است و قسم خبر مبتداء است .
نستعليق ، بى كا ، بى تا ، افتادگى از انجام ، نشانيها مشكى ، در حاشيه تصحيح شده است . پس از رساله فوق در چند برگ مطالبى نحوى درج شده است . ، جلد : مقوائى سفيد ، 30 برگ ، 20 - 21 سطر ، 11 * 19 سم
ترجمه و شرح عوامل المائة ملا محسن قزوينى
( نحو - فارسى )
ترجمه و شرح مزجى است بر ) العوامل المائة ( ملا محسن قزوينى با اشاره به تجزيه وتركيب جملات كتاب ، در فهرست نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى چند ترجمه و شرح فارسى از ) العوامل المائة ( ملا محسن معرفى شده است .
[ نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى 3 / 2064 و 2065 و 2051 ]
2736 ) نسخه شماره : 1755 - 65 / 10
آغاز : بسمله ، حمد له والصلوة والسلام على خير خلقه محمد وآله الطاهرين اما بعد اين مختصريست در شرح عوامل ملا محسن رحمة إله عليه به فارسى از جهت مبتدئين مطالب او اهم بلكه اعم است بدانكه فى الجمله اشاره مىشود به تركيب و معنى . . . بسم الله به جهت تيمن وتبرك منقولست از نبى ص كل امر ذى بال . . .
انجام : مثل زيد حامد وعمر شاكر يعنى زيد ستايش كننده است كه عامل زيد امر معنوى است يعنى برهنه بودن از حروف جر پس عامل معنوى دوتا است عامل در مضارع عامل در مبتدا الحمد لله اولًا واخراً .
نستعليق ، عبدالكريم ، 14 ذى حجه 1302 ، عناوين ونشانيها شنگرف ومشكى ، حواشى دارد ، جلد : مقواى قرمز ، 133 برگ ، 11 - 13 سطر ، 5 / 17 * 5 / 22 سم