روى كار آوردن ملك فيصل به ظاهر در عراق حكومت دموكراسى ايجاد كردند ؛ ولى در واقع دست نشانده خودشان را بر قدرت رساندند .
اين نوع استعمار را ، استعمار سياسى مىگويند كه علماى عراق در اين جنگ سياسى ، به دليل عدم آگاهى مردم ، شكست خوردند .
سومين نوع استعمار ، استعمار اقتصادى است كه از استعمار سياسى مخفىتر ، استعمار اقتصادى است ، كه امروزه اين نوع استعمار را فقط متخصّصين علم اقتصاد متوجه مىشوند .
چهارم - استعمار فكرى است ، كه از استعمار اقتصادى هم مخفىتر است و فقط كسانى متوجه اين استعمار مىشوند كه داراى بينش و تخصص خاصى هستند ، حتى كسانى كه استعمار اقتصادى و سياسى را درك مىكنند از درك استعمار فكرى عاجزند .
استعمارگران براى استمرارِ استعمارشان مردم تحت مستعمره خودشان را آماده مىكنند ، فرضا چنين جلوه مىدهند كه هر چه خوب است و هر چه بزرگواريست ، در دست استعمارگران است و كار به جايى مىرسانند كه شخصيتِ افرادِ تحت سلطهشان را از بين مىبرند و مقلّد بار مىآورند . مثلًا اگر جنسى در اينجا باشد كه مرغوبتر از كالاى خارجى است اين كالا را نمىخرند و پائينترش را به اسم كالاى خارجى مىخرند و بالاتر اينكه كار به جائى مىرسد كه ما ، زبان ، لباس ، آداب و رسومِ خودمان را بد مىدانيم ، در سالهاى جنگ الجزائر با فرانسه ، چند تن از رهبرانِ نهضتِ الجزائر به قصد ديدن علما به عراق آمدند تا علما هم به دولت عراق فشار بياورند كه كمكهاى لازم را به آنان بدهند ( آن زمان من در بغداد بودم ) آنها را كه پنج نفر بودند نزد من آوردند اين افراد كه رهبران انقلاب الجزائر بودند و هم عرب ، حتى يك نفرشان يك جمله عربى - كه زبان اصلىشان بود - نمىتوانست صحبت كند و با زبان فرانسوى صحبت مىكردند كه اين گفتگو با كمك سفير الجزائر در عراق صورت گرفت .
استعمارِ فكرى به حدى مخفى است كه انسانِ مبتلا به آن گاهى آن را نشانه
مرزدار مكتب اهل بيت ( ع ) ( سيرى در احوال وافكار وآثار مرحوم علامه عسگرى ' ره '" ) ( فارسى ) " — صفحة 122
مساهمون: محمد باقر اديبى لاريجانى
ص١٢٢