سپس با صلح حسن بر معاويه اجتماع كردند و پس از او بر پسرش يزيد . حسين هم كه پيش از رسيدن به خلافت كشته شد . با مرگ يزيد اختلاف كردند تا آن كه پس از كشته شدن ابن زبير ، بر عبد الملك مروان اجتماع نمودند و سپس بر فرزندان چهارگانه او : وليد و سليمان و يزيد و هشام كه در اين جمع عمر بن عبد العزيز ميان سليمان و يزيد فاصله شد و دوازدهمين آنان وليد بن يزيد بن عبد الملك بود كه مردم پس از هشام بر او اجتمامع كردند و او چهار سال حكومت كرد » . « 1 »
بنا بر اين ، خلافت اين دوازده نفر به خاطر اجتماع مسلمانان بر آنها صحيح است ، و پيامبر ( ص ) مسلمانان را به خلافت و جانشينى اينان از خودش - در حمل و انتقال اسلام به مردم - بشارت داده است !
« ابن حجر » در بارهء اين توجيه گويد : « اين بهترين توجيه است » .
وابن كثير گويد :
« راهى را كه بيهقى پيموده و عدّهاى با وى موافقت كردهاند ، يعنى اينكه ، مراد حديث از خلفاى پى در پى ، تا زمان وليد بن زياد بن عبد الملك فاسق مىباشد ، وليدى كه در گذشته در مذمّت او سخن گفتيم ، راهى غير مقبول است . زيرا ، خلفاى مورد اشاره تا زمان اين
هامش
( 1 ) . تاريخ خلفا ، ص 11 ، الصواعق المحرقه ، ص 19 ، فتح البارى ، ج 16 / 341 .