الابنيه ( بهم 192 ، زل 153 )
( به فتح و ضم اول ) پارچهاى كه گرد بريده باشند ، آنچه از اطراف چيزى بريده باشند ( فرهنگ معين ) . در عربى به ضم اول و به معنى قطعهايست كه از ميان جامهاى گرد بچينند و بيرون آورند و آنچه را هم كه چنين قطعهاى از او جدا كردهاند قواره گويند و برگرفتن قوارهء سيب اين است كه از سر آن قطعهاى گرد ببرند و جدا كنند و يا به اصطلاح محاوره سر سيب يا به را بردارند ( بهمنيار ، 192 ) .
قولنج
ترنج . . . قولنج اورذ .
الابنيه ( بهم 9 ، زل 9 )
به فتح قاف و لام يا به ضم قاف و كسر لام هر دو آمده است . اخوينى در تعريف قولنج چنين مىنويسد : آگه باش كه قولنج دو گونه بود : يكى به رودگانيهاى باريك و بوّاب بود . . . و ديگر به قو - لون بود . . . و اين قولنج از پنج سبب بود . . . يا از خشكى براز ، يا از بلغم بسيار كه به رودگانيها گرد آيد يا از باد سطبر كه ميان طبقات رودگانيها و اجواف ايشان گرد آيد . يا آماس بتنه امعا بيايد ، يا از برگشتن امعا . . . يا از كمى صفرا كه يارى نكند شكم آمدن را ( هدايه ، فى القولنج 424 ) . معرب يونانى
kolonos
از
kolon
. . . دردى كه غفلة در ناحيه شكم خصوصا نواحى مجاور به قسمتهاى مختلف قولونها حاصل شود شود و در صورت شدت ممكن است به - مرگ منتهى گردد . عارضه قولنج بطور كلى مربوط به ضايعات قسمتهاى مختلف احشاء است مربوط به عفونت يا سوراخ شدن آپانديس باشد . . . و ممكن است مربوط به انسداد كيسهء صفراوى . . . در هر يك از انواع قولنجها در صورت تشخيص ضايعه نام مربوط را مىبرند ، مثلا قولنج كبدى ، قلنج كليوى . . . ( فر - هنگ معين ) .
قيراط
بسبايج . . . شربتى ازو جهار قيراطست تا هشت قيراط .
الابنيه ( بهم 57 ، زل 49 )
اين قيراط را آخوندوف برابر با 24 / 0 گرم نوشته است ( آخوندوف ، م 312 ) .
لوى در شرح بر اقراباذين كندى قيراط را معادل 20 / 1 مثقال و مثقال را برابر با 46 / 4 گرم نوشته است ( لوى ، مقدمه ، ص 24 ) . در فرهنگ معين قيراط چنين تعريف شده است : قيرايط
qir t
معرب واژهء يونانى
keration
در فرانسه و انگليسى
carat
. در پزشكى قديم واحد وزن و آن مقدار چهار جو و چهار حبه است معادل 21 / 1 مثقال ( رساله مقداريه ، فر - هنگ ايران زمين ) .