از لاتينى ليترا
Litr
( دهخدا ) . نصف من ( مفاتيح العلوم ، دهخدا ) . و آن دوازده اوقيه است و اوقيه چهل درهم است ( رسائله اوزان و مقادير مقريزى ، دهخدا ) .
تقريبا برابر است با چهارصد گرم ( شرح آخوندوف ، 313 ) .
رطل بغدادى
هرك اب كشنيز بخورذ حد نيم رطل بغدادى او را كاليوى ارذ و ذهنش را بشورانذ و سباب ارذ .
الابنيه ( بهم 267 ، زل 203 )
واحد وزن معادل دوازده اوقيه و هشت استار و مساوى نود مثقال و برابر يكصد و بيست و هشت درم و چهار سبع يك درم ( معين ، دهخدا ) .
رقيه عنقا
بيش . . . و كرجى طبيب زيرك بوذ كستاخى هم نبايذ كردن بذين دارو بدانش خويش الا بتفكر بسيار و رقيهء عنقا .
الابنيه ( بهم 71 ، زل 59 )
( بر وزن خمرهء حلوا ) رقيه ، افسون و تعويذ . . . يك بار تعويذ خواندن ( نفيسى ) .
در دميدن افسون خود بر كسى ( منتهى - الارب - اقرب الموارد - ترجمان القرآن ، دهخدا ) . رقيه به ضم اول بمعنى افسون و عوذه و عنقا نام مرغى است كه هيچگاه ديده نشده است و رقيه عنقا ظاهرا كنايه از كارى است كه محال باشد چنان كه گرفتن عنقا به وسيله افسون و عوذه محال است ( بهمنيار : 71 ) .
رگو
مورد بستانى . . . و اب برك اين بستانى را جون ركويى اندر وى آغارى و بر جاى معده نهى معده را قوى كردانذ .
الابنيه ( بهم 14 ، زل 12 )
( به ضم يا كسر اول ) كرباس و لته و جامهء كهنه سوده شده و از هم رفته ( برهان ، دهخدا ) . ورگوئى نبود كه [ رابعه را ] در او پيچند ( تذكرة الاوليا ، دهخدا ) .
رمد
عصى الراعى . . . رمد را سوذ كنذ .
الابنيه ( بهم 229 ، زل 173 )
رمد بر وزن صمد . در هداية المتعلمين اين بيمارى چنين تعريف شده است :
اول ياد كنم رمد و معنى رمد آماسى بود خونى كه بيايد به چشم و سبب اين آماس آن بود كه خون بسيار گرد آيد اندر اجواف عروق دماغ و فرود آيد به چشم و طبقه ملتحمه را بياماساند و نشان وى آن بود كه چشم سرخ بود و آماسيده ( هدايه ، باب بيماريهاى چشم ، 270 ) .
رنجگى
اذخر . . . و مرد رنجه را رنجكى بنشانذ اندر تن .
الابنيه ( بهم 25 ، زل 22 )
ماندگى ، كوفتگى : بياسود و از رنجگى