قاتل الحيتات نام كرده است و رسائلى گويد كه يكى اين درخت را ديده است .
برگ او در صفت و خاصيت به برگ درخت لاغيه تشبيه كرده است و گفته است كه يكى از خواص او آن است كه چون برگ او را در حوضى اندازند كه در وى ماهيان بوند چون قوت او به آب بهم بياميزد ماهى در وى مست شود و بر سر آب آيد ابو نصر نيشابورى گويد ماهى زهره پوست نباتى است . . . برگ او به برگ راسن ماند . . .
و نبات او نرم باشد و بر وى زغبها بود و لون او به زردى مايل باشد و دو نوع است نوعى از او ماده است و مادهء او نيكوتر است از نر او ( ترجمهء صيدنه ، ب 114 ) .
صاحب هداية المتعلمين ماهى زهره را در معالجهء بيماريهاى مختلف تجويز كرده است ( ر ك : همان كتاب ، فهرست داروها ) . ماهى زهرج معرب از ماهى زهرهء فارسى است بمعنى سمّ سمك جهت آنكه كشندهء ماهى است . . . پوست گياهى است شيردار شبيه به شبرم ساق آن زياده بر ذرعى و برگ آن مفروش بر روى زمين و گل آن زرد . . . پوست ساق آن مايل به زردى و با اندك حدت . . . و مستعمل همين است نه ساير اجزاى آن ( مخزن ) . صاحب شرح اسماء در ضمن ذكر انواع يتوع به ماهى زهره چنين اشاره مىكند : يتوع هذا النبات هو انواع كثيره تسمى اليتوعات . . . و من انواع اليتوعات . . . المازريون و الماهوبذانه و الماهيزهره ( شرح اسماء ، م 178 ) . مايرهوف نيز در ضمن بحث دربارهء يتوع و انواع آن به ذكر نام لاتينى و فرانسوى ماهى زهره پرداخته و همينقدر نوشته است كه لغتى است فارسى بمعنى زهرماهى ( مايرهوف ، م 178 ) . در فرهنگ معين ذيل مرگ ماهى چنين آمده است : گياهى است بالا رونده و امروز در باغها هم به عنوان درختان زينتى كشت مىشود . برگهاى اين گياه مسطح و متناوب و گلهايش سفيدرنگ و مجتمع به صورت خوشه است . ميوهاش به بزرگى يك فندق و قرمزرنگ و آبدار است .
از دانههاى اين گياه جهت گيج كردن و شكار ماهيها استفاده مىكنند ، سم السمك ، ماهى زهره ، ماهيزهرج ، سمّ الحوت .
متروديطوس
( Matruditus )
شفتالو . . بايذكى از بسش زنجبيل مربا با انكبين بخورذ يا ترياق فارق يا - متروديظوس .
الابنيه ( بهم 128 ، زل 107 )
اين لغت در تمام مآخذ از جمله هداية - المتعلمين و ترجمهء صيدنه مثروديطوس با ثاء سه نقطه آمده است نظير لغت ماميتا كه در همه منابع ماميثا با ثاى مثلث نوشتهاند و در الابنيه با تاى دو نقطه است . در مورد ماميتا مرحوم بهمنيار ظاهرا به تصور آنكه اشتباه كاتب يا مؤلف