است و خواجه ابو على سينا رحمة اللّه مىگويد : همانا كه او طلق نيست و به - زبان يونانى طين شاموس را نامى است كه ترجمهء آن كوكب الارض است و بيشترى اهل روزگار خاصه اهل صنعت كوكب الارض طلق را شناسند ( ذخيره ، دهخدا ) . طين شاموس به واو و بىواو كوكب الارض نيز گويند . قسمى از آن سفيد و ناصاف و با صفايح و شبيه به - حجر المسن و با اندك براقى مىباشد و قسمى بسيار سفيد و رقيق و سبك . . . از بلاد قبرس و صقالبه آرند ( تحفه ، 179 ) .
و النوع الذى يسمونه طين ساموس هو - الكواكب ( شرح اسماء ، م 172 ) .
ساموس
Samos
از جزاير يونان واقع در درياى اژه است . پس طين سابوسى مصحف طين ساموسى است . مايرهوف دربارهء مطلبى كه از شرح اسماء نقل كردم چنين مىنويسد : گل ساموس مانند گل لمنوس ( مختوم ، بحيره ) در طب مغرب زمين بسيار معروف بوده و براى منع خونريزى به كار مىرفته است ( مايرهوف ، م 172 ) .
طين قبرسى
( Tin - e - Qobrosi )
( لا )
Terra cyprica
( فر )
La terre be chypre
قبرسى را بهترين خوشبوىتر بوذ آنك زبان بكيرذ جون زبان به دو باز زنى .
الابنيه ( بهم 216 ، زل 167 )
طين قبرسى يا گل قبرسى منسوب است به جزيرهء معروف قبرس واقع در درياى مديترانه . تعريف آن در ترجمهء صيدنه چنين است : گل قبرسى و گل مختوم در قوت به گل ارمنى ماند جز آنكه گل قبرسى را قوت قبض و خشك كردن جراحتها زيادت است ( ترجمهء صيدنه ، ب 86 ) . گلى است سرخ و گلگون و چون در دست بمالند سرخى آن در دست بماند و چون بشكنند در اندرون وى رگهاى زرد بود ( اختيارات ، دهخدا ) .
سرخ درخشندهء خوشبوست . . . و در جميع افعال قايممقام گل مختوم است ( تحفه ، 179 ) . مؤلف شرح اسماء العقار گل قبرسى و گل ارمنى هر دو را يك گل به - اسامى مختلف مىداند و چون مايرهوف چيزى در رد اين قول ننوشته پيداست كه او نيز اين نكته را قبول دارد ( ر ك :
طين ارمنى ) . از اين گذشته خواصى كه صاحب الادويه براى گل قبرسى ذكر مىكند با خواصى كه مؤلف شرح اسماء براى طين ارمنى نوشته است مطابقت دارد ، يعنى گل قبرسى نيز مانند گل ارمنى در شكستهبندى به كار مىرود .
مؤلف مخزن قبرسى را بر وزن طبرسى ضبط كرده و در تعريف آن چنين نوشته است : طين قبرسى . . . گلى است سرخ جسبنده خوشبو كه به زبان مىچسبد و