سبك باشد و به لون سرخ و بوى او در غايت خوش باشد . . . و خوشهء او خرد بود و طعم او تلخ . . . و زبان را بسوزد و نوعى سنبل هندى است . . . و عصافيرى نيكو بود و علامت او آن است كه چون به كف بمالند از او بوى سيب آيد و نبات او خرد باشد و بوى او خوش بود . . . و سنبل هندوى به قوتتر بود و سنبل نبطى از هندى در حرارت زيادت باشد . . . و سنبل سياه در منفعت زيادت باشد . . . و ابو ريحان گويد سنبل هندى و شامى اذخر است از ادويه و از جمله انواع ، سنبل هندى نيكوتر است ( ترجمهء صيدنه ، ب 74 ) . سنبل دو نوع است هندى است و رومى هندى را سنبل طيب گويند و سنبل رومى را ناردين گويند ( اغراض ، 629 ) . در هداية المتعلمين ذكر سنبل ، سنبل رومى يا رومىسنبل ، سنبل هندى كرارا آمده است ( ر ك : فهرست داروها ) .
سنبل بمعنى خوشه است و به عرف اطبا شامل سنبل هندى و سنبل رومى و سنبل جبلى است و به يونانى ناردين نامند از مطلق او مراد سنبل هندى است و آن گياهى است بىثمر و بىگل . . . به درازاى انگشتى و سياه مايل به زردى و خوشبو و بيخش صلب و از هند خيزد . . . سنبل الطيب و سنبل العصافير سنبل هندى است ( تحفه ، 156 ) . سنبل ، السنبل الرومى و هو الناردين و هو سنبل العصافير ( شرح اسماء ، م 265 ) . سنبل واژهايست تازى كه بانواع مختلف ناردين اطلاق مىشود و ناردين صورت سريانى و تازى واژهء يونانى ناردينون
Nardinon
است و اين لغت نيز مأخوذ از واژهء سانسكريت نلدا
Nalad
( خوشبو ) است . سنبل هندى يا سنبل العصافير يا سنبل الطيب همان است كه اسامى لاتينى و فرانسويش در صدر اين گفتار نوشته شده است و آن داروئى است هندى كه از كوههاى نپال خيزد ( مايرهوف ، م 265 ) .
سنجد
( ر ك : غبيرا )
سنجسفويه
( Sanjesfuye )
سنجسفويه دانهى است كنارهاش مختلف طعمش جون طعم كرسنه .
الابنيه ( بهم 196 ، زل 155 )
اين واژه در پارهاى از مآخذ سجسفويه ( بدون نون ) و سكسبويه ضبط شده است چنان كه بيايد : « سجسبويه ، رازى گويد سجسبويه تخم بلسان است و گويد در تذكرهء عبدوس چنين يافتهام و ابو معاذ گويد سجسبويه سپستان را گويند و كندى او را سنگ سبويه گويد » ( ترجمهء صيدنه ، ب 66 ) . عين عبارت كندى كه ابو ريحان به آن اشاره كرده است چنين است :
« يوخذ حب يشبه الماش . . . يسمى - السنكسبويه صلب مثل الحجر » ( كندى ، م 42 ) . لوى مترجم و شارح اقرابادين