كوچكتر است . طعمش ترش مىباشد .
ميوهء رسيدهء اين گياه به مصرف تهيهء كمپوت و مربا مىرسد و به صورت خشك شده هم مانند آلبالوى خشك مصرف مىشود . اختهزغال ، حب الشوم ( فرهنگ معين ) .
زهره
( ر ك : مرارات ) .
زيبق
( Zaibaq )
( لا )
Hydrargyrum vivum
( فر )
Mercure
زيبق رشك و سبش بكشذ .
الابنيه ( بهم 175 ، زل 141 )
بالسريانيه زيوغ و بالهند بارج و بالفارسيه سيماب . . . و الزيبق يسمى الزاوق ( الصيدنه ، ب 72 ) . زيبق سيماب است ( اغراض ، 620 ) . به فارسى سيماب است و جيوه نامند از جمله فلزات معدنى است شبيه به نقرهء گداخته و از گداز سنگهاى سرخ شنجرفى به هم مىرسد ( مخزن ) .
در ذكر زيبق و خواص او ، سيماب مانند نقرهء گداخته باشد و آن جوهرى است معدنى ( عرايس ، 211 ) . و يقال زاووق و عامة المغرب تسميه الزوق ( شرح اسماء م 139 ) . زيبق به فتح يا به كسر زا و فتح با معرب ژيوه يا جيوه فارسى است و كلمهء زوق بر وزن طوق هنوز در زبان اسپانيائى به صورت ازوگ
Azogue
( بمعنى جيوه ) حفظ شده است . ( ماير - هوف ، م 139 ) . سيماب لفظا به معنى آب نقره و مركب از سيم + آب در اينجا بىمناسبت نيست كه به اصطلاح زيبق كشته اشاره شود . هروى در ذيل مادهء « بيش » و به مناسبت ذكر انواع زهرها مىنويسد : زهرهاى گرم و تيز . . . چون زرنيخ و شك و زيبق كشته ( زل 61 / 8 ، بهم 74 ) . زيبق كشته يا سيماب كشته يا زيبق مقتول را صاحب مخزن چنين تعريف مىكند : سيماب را با آب برگ تانبول و يا آب برگ ريحان و يا آب دهان و يا با كره ماست و يا بعضى ادهان مناسبه آن مقدار بمالند كه سيماب كشته گردد يعنى اجزاى آن متلاشى و ناپديد گردد .
زيت ، زيت انفاق
( ر ك : زيتون )
زيت انفاق
( ر ك : زيتون )
زيتون
( Zaitun )
( لا )
Olea europaea
( فر )
Olive et olivier
زيتون اب عفصست ربغه كنذ معده را و زيتون سبز سرد و خشكست . . . و زيتون سياه رسيده كرمست . . و صمغش . . .
داروى قتالست اين صمغ . . . و روغنش معده قوى كنذ .
الابنيه ( بهم 170 ، زل 136 )
هروى در الابنيه علاوه بر زيتون از زيت ، روغن زيتون جداگانه تحت عنوان دهن - الزيت بحث كرده است و چون در كتاب - هاى ادويهء مفرده غالبا از زيت يا دهن -