الى شئى او تقييد بصفة و هى العشبة - المعلومه ( شرح اسماء ، م 136 ) . چنان كه لكلرك در ترجمه و حواشى مفردات ابن - بيطار توجه كرده است مؤلفان تازى - نويس دو واژهء يونانى را كه ديوسقوريدس - به كار برده است باهم اشتباه كرده - اند و آنها يكى عبارت است از اويسپوس
Oispos
بمعنى چربى پشم ( به فرانسه
( Suint
و هيسوپوس
Hyssopos
بمعنى گياه مورد بحث يعنى زوفا ( به فرانسه
( Hysope
و اين هر دو لغت را به صورت عربى زوفا درآوردهاند اما بين آنها امتياز قائل شدهاند و يكى را به - صفت رطب بر وزن قطع ( بمعنى تر ) و ديگرى را به صفت يابس ( بمعنى خشك ) وصف كردهاند . زوفاى واقعى يعنى زو - فاى خشك يا زوفاى يابس كه نام لاتينى و فرانسويش را در صدر اين گفتار مىبينيد در نواحى مديترانه و آسيا از جمله ايران و ناحيهء سند مىرويد ( مايرهوف ، م 136 - لوى ، م 131 ) .
زوفره
( Zawfara )
اسطوخوذوس . . . اصلاح وى زوفره است .
الابنيه ( بهم 19 ، زل 17 )
اين لغت در تمام كتب مفردات طبى به صورت زوفرا ضبط شده است . ابو - ريحان در الصيدنه چنين مىنويسد :
الرازى و صهاربخت زوفرا . . . هو دينا - رويه . . . و ان طبعه شبيه بالسنداب . . . و قيل حبه يشبه الانجدان و هو بالروميه اموغليا [ و قال ] طاهر الزوفر ابزر الحزا . . .
له ساق صغير و دقيق كالشبت ذو عقد و ورق انعم من اكليل الملك طيب الرايحه . . .
ابن ماسويه هو مثل الانجدان ( الصيدنه ، ب 70 ) . تخمى است شكل او همچون انگدان او را حزا نيز گويند گرم و خشك است اندر خشك كردن منى همچون سداب است . كژدم زده را خوردن و طلا كردن سود دارد ( اغراض ، 620 ) . زو - فرا قسمى از حزاى برى است ( تحفه ، 139 ) . زوفرا قسمى از خزامى برى است ( فرهنگ مخزن ، در ضمن بايد دانست كه خزامى برى غلط و حزاى برى درست است و لغت اخير در مخزن در فصل دواهائى كه اول آنها حا ( حاى حطى ) است به تفصيل آمده است ) .
صاحب شرح اسماء العقار زوفرا را همان كاشم دانسته است و مايرهوف مترجم و شارح كتاب مزبور نيز در ضمن بحث دربارهء كاشم در مورد لغت زوفرا همينقدر به استناد دزى مىنويسد كه مأخوذ از سريانى است ( شرح اسماء ، مايرهوف ، م 203 ) مرحوم بهمنيار در حاشيه مىنويسد : بج [ گويا رمزى است براى برهان جامع ] زوفرا بر وزن بوذرا تخم دوايى است كه به شيرازى آهودستك گويند . مخ [ - مخزن الادويه ] : قسمتى