و مغاث بيخ وى است و به مقدار نزديك به لوبيا بود ( اختيارات ، دهخدا ) . قلقل در ماهيت آن اختلاف است به قول اكثر آنكه نباتى است شبيه به نبات قنب و ساق آن مايل به سرخى و شاخههاى آن دراز و بعضى آن را حب السمنه دانستهاند و نه چنين است ( مخزن ) . قلقل يقال قلقل و يقال قلقلان و يقال قلاقلا . . . هو الذى تسميه العطارون حب البلسان و هو المستعمل فى عصرنا نيابة عن حب البلسان ( شرح اسماء ، م 324 ) . مايرهوف مىنويسد كه قلقل بر وزن فلفل و قلقلان بر وزن بلبلان و قلاقل بر وزن سلاسل هر سه گفته مىشود .
ماهيت اين دارو هنوز مجهول است و نام علمى و فرانسويش همان است كه لكلرك مترجم و شارح مفردات ابن - البيطار و شليمر نوشتهاند و در صدر اين گفتار آمده است ( مايرهوف ، م 324 ) .
حب الملوك
( Habb ol - moluk )
( لا )
Prunus cerasia
( فر )
Cerise
حب الملوك كرم و خشكست . . . اسهال بلغم و سوداى سوخته كنذ .
الابنيه ( بهم 114 ، زل 95 ) .
هو الدند الهندى و هذا هو ماهوى دانه ( الصيدنه ، ب 48 ) . داود انطاكى مانند ابو ريحان آن را ماهودانه خوانده است و به عقيدهء ابن بيطار حب الملوك ماهودانه است و اهل مغرب و اندلس آن را همان قراصيا و آلباس مىدانند . صاحب تحفه مىنويسد : حب الملوك ماهودانه است و گويند دند است و گويند حب الصنوبر كبار است و بغدادى گويد به لغت بغداد اسم قراصيا است ( تحفه ، 81 ) . صاحب شرح اسماء مىنويسد كه قراسيا يا شرا - سيا يا جراسيا همان است كه در مغرب معروف به حب الملوك است اما حب - الملوك يا نوعى از انواع آن نيست ( شرح اسماء ، م 330 ، 371 ) . مايرهوف مىنويسد : « نام حب الملوك در مغرب هم به آلبالو
cerise
اطلاق شده است و هم به سپستان
Sebestier
» ( مايرهوف ، م 330 ) . چنان كه ديده مىشود از قديم دربارهء ماهيت اين دارو بين صيادله اختلاف نظر بوده است . آنچه تا حدى مسلم مىنمايد آن است كه حب الملوك غير از ماهودانه است و ازاينرو صاحب الابنيه نيز جداگانه از اين دو دارو سخن گفته است بىآنكه در هر يك به ديگرى اشاره كرده باشد ( ر ك :
ماهودانه ) . قراسيا ، قراصيا ، شراسيا ، جراسياهه معرب لغت يونانى كراسيا
Ker sia
مىباشد كه در فرانسه
Cerise
و در انگليسى
Cherry
گويند به معنى گيلاس كه نوعى از آن آلبالو است ( مايرهوف ، م 330 ) . مارتين لوى در