دال مىآيد ) و نيز صدقه به فتح صاد و ضم دال لغت حجاز و به معنى صداق مىباشد و جمع آن صدقات آمده است چنان كه فرمود :
« وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً . . .
سوره نساء آيه 4 « 1 » » .
صداق به معنى مهر است و نامهاى متعدد دارد از جملهء آنهاست :
نحله ، فريضه ، أجر ، عقر ( به ضم ) ، حباء ( به كسر ) ، علائق . چنان كه در حديث نبوى ( ص ) آمده است : « أذوا العلائق قيل يا رسول اللّه ( ص ) ما العلائق ؟ قال ما تراضى به الاهلون « 2 » » .
صدقه
تبرع به تمليك عين بدون عوض دنيوى را صدقه گويند و به عبارت ديگر « فهى التطوع أى التبرع بتمليك العين من الغير به غير عوض دنيوى « 3 » » .
از كلمات فقهاء استفاده مىشود كه صدقه نوعى هبه يا عطيه است كه به منظور ثواب آخرت و توأم با قصد قربت باشد « 4 » .
صرف
در لغت : به معنى صوت است « 5 » و نيز به معنى نقل و رد آمده است « 6 » .
در اصطلاح : به معنى بيع طلا به طلا و نقره به نقره يا بيع يكى از آنها به ديگرى است خواه مسكوك باشند يا نباشند . و به عبارت ديگر ، صرف بيع اثمان به اثمان است « 7 » .
هامش
( 1 ) . شرح زرقانى برموطأ ج 3 ، ص 128 ، مجمع البحرين ، ص 454 . المهذب ( ابو اسحاق شيرازى ) ج 2 ، ص 55 .
( 2 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 6 ، ص 679 ، المبسوط ( شيخ طوسى ) ج 4 ، ص 271 ، مسالك الافهام ج 1 كتاب نكاح .
( 3 ) . رياض المسائل ج 2 كتاب الوقوف و الصدقات و الهبات .
( 4 ) . المبسوط ( شيخ طوسى ) ج 3 ، ص 303 ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 514 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 591 ، مغنى المحتاج ، ج 2 ، ص 397 .
( 5 ) . رياض المسائل ج 1 كتاب تجارت ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 149 .
( 6 ) . الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) ج 3 ، ص 60 .
( 7 ) . حدائق الناضره ج مذكور ، ص مذكور ، مسالك الافهام ج 1 كتاب تجارت ، رياض المسائل ج مذكور ، كتاب مذكور .