اركان قياس
قياس داراى چهار ركن است :
1 - « اصل » يا « مقيس عليه » كه ثبوت حكم شرعى براى آن معلوم است .
2 - « فرع » يا « مقيس » كه اثبات حكم شرعى براى آن مورد نظر است .
3 - « علّت » كه عبارت است از سبب مشترك بين اصل و فرع و از آن به « جامع » نيز تعبير مىشود .
4 - « حكم » كه عبارت است از نوع حكمى كه براى اصل ثابت است و اثبات آن براى فرع مطمح نظر است .
قياس اولويّت
قياس اولويّت همان مفهوم موافقت است كه در بحث مفاهيم مورد گفتگو است و از آن به « فحواى خطاب » نيز تعبير مىشود .
نظير آيهء شريفهء :
فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ »
« 1 » ( به پدر و مادرت اف مگو ) كه به طريق اولويت بر نهى از ضرب و شتم و نظاير آن دلالت دارد .
اين نوع قياس به عقيده علماى شيعه مورد قبول است . زيرا از قبيل ظواهر محسوب مىگردد و لذا از اينجهت حجت است نه از
هامش
( 1 ) - سورهء اسراء : آيهء 23 .