انسانى اگر با حكم واقعى از در مخالفت در آمد عند اللّه و در قيامت معذور است ، يعنى عقاب نمىشود .
جاهل مقصر
يعنى كسى كه دسترسى به علم يا امارهء معتبره داشت و معذلك كوتاهى نمود و فحص نكرد تا اينكه در مخالفت واقع افتاد چنين انسانى در حكم عالم بوده و به عالم ملحق مىشود .
جعل
در لغت بهمعناى قرار دادن ، آفريدن ، گردانيدن و غير آن آمده است . و در اصطلاح بهمعناى ايجاد به كار مىرود . مثلا : پرسيده مىشود مجعول علت چيست ؟ مقصود آن است كه آنچه علت ايجاد مىكند و به آن تحقق مىبخشد چيست ؟ وجود است يا ماهيت و يا نسبت وجود و ماهيت . كه پاسخ صحيح آن است كه مجعول همان وجود است
جعل بسيط
بهمعناى آفريدن و خلق كردن است يعنى ايجاد الشى كه همان مفاد كان تامه است مانند : « جعل اللّه الانسان » : مقصود آن است كه خدا انسان را آفريد و وجود را به او افاضه كرد لازم به ذكر است كه جعل بسيط يك مفعول مىگيرد و كذا به وجود نفسى تعلق مىگيرد .
جعل مركب
بهمعناى قرار دادن چيزى يا ايجاد چيزى براى چيزى است يعنى همان جعل شىء لشيء كه مفاد كان ناقصه است مانند « جعل اللّه زيدا شجاعا » كه