تخصيص اكثر
آن است كه متكلم ، اول عامى را بگويد سپس اكثريت افرادش را از تحت عام اخراج حكمى كند . مثلا « اكرم العلماء الّا علماء الصرف و النحو و الكلام و الاصول و الرجال و . . . » كه فقط علماى فقه در تحت آن بماند .
تخصيص اقل
آن است كه به واسطه تخصيص يك يا دو نفر يا 3 درصد را خارج كند كه بهترين نوعش همين است .
تخصيص كثير
آن است كه به واسطه تخصيص جمع كثيرى را خارج كند مثلا 40 درصد را .
تخصيص قليل
آن است كه به واسطه تخصيص جمع قليلى را خارج كند مثلا 10 درصد .
تداخل اسباب « 1 »
در بحث مفهوم شرط بهمعناى اجتماع اسباب متعدد در تاثير در مسبب واحد و در مسبب واحد و است مثل « قتل زيد » كه اگر زناى محض كرد ، بايد كشته شود ؛ اگر لواط كرده ، هكذا ؛ و اگر مسلمانى را عمدا كشت ، هكذا حال اگر هر سه كار را كرد تداخل مىكند چون قتل زيد يكبار تحقق مىيابد .
هامش
( 1 ) . اصول الفقه ج 1 ص 118 .