مصلحت سلوكيه « 1 »
معناى مصلحت سلوكيه اين است كه شيخ مىگويد : ما هم مثل جمهور علماى شيعه قائليم به اينكه خداوند در لوح محفوظ احكامى دارد كه براساس مصالح و مفاسد واقعيه تنظيم شده است و آن احكام هرگز تغيير و تبديل پيدا نمىكنند . چه فتواى مجتهد مطابق با آن درآيد و چه مطابقت نكند . ما هم قبول داريم كه امارهاى كه قيام مىكند بر حكمى از احكام برطبق مؤداى اماره هيچ مصلحت جديدى حادث نمىشود . بلكه تمام مصلحت مال واقع است منتهى ما قائل به مصلحت سلوكيه هستيم . يعنى مىگوئيم در نفس سلوك برطبق اماره و رفتن اين راه و متابعت از اين اماره و تطبيق عمل برطبق عمل آن مصلحتى وجود دارد به اندازهء مصلحت واقع يا بيشتر كه جبرانكننده مصلحت واقعى است ، و جاى آن را پر مىكند : مثلا اگر خبر واحد بگويد : در زمان غيبت ظهر واجب است ولى در واقع جمعه واجب باشد اينجا تمام مصلحت مال جمعه است ، و برطبق مؤداى اماره مصلحتى حادث نمىشود يعنى در نماز ظهر مصلحت پيدا نمىشود ولى در نفس پيمودن اين راه و طى طريق برطبق اماره مصلحتى وجود دارد كه جبرانكنندهء مصلحت واقع است در زمان مخالفت اين دو باهم ديگر .
مطلق « 2 »
كلمهء مطلق در لغت عرب ، اسم مفعول از باب افعال است و مشتق از اطلاق است و اطلاق بهمعناى ارسال يعنى رها بودن و شيوع ، يعنى توسعه و گسترش داشتن است
هامش
( 1 ) . اصول الفقه - ج 2 - ص 250 - فرائد الاصول - ص 27 - 26 .
( 2 ) . اصول الفقه - ج 1 - ص 170 .