مشهور اين است كه در احكام شرعى فرعى تنها موافقت قطعى واجب و مخالفت قطعى حرام است ، امّا وجوب موافقت احتمالى و حرمت مخالفت احتمالى را مورد توجّه قرار نمىدهند در صورتى كه دليلى از شارع مبنى بر جواز اكتفا به موافقت احتمالى و ارتكاب مخالفت احتمالى وارد شده باشد .
آيا تحقّق موافقت قطعى عملى يا مخالفت قطعى عملى در تمام تكاليف ممكن است ؟
خير ! هرگاه دوران امر بين وجوب و حرمت چيزى باشد ، موافقت و مخالفت قطعى عملى متصوّر نيست . در اين قبيل موارد ، تنها موافقت و مخالفت احتمالى متصوّر است . مثلا انسان اجمالا مىداند كه دفن مردهى منافق يا واجب است و يا حرام . در اين صورت ، يا اقدام به دفن اين مرده مىنمايد و يا او را دفن نمىكند . در هر دو صورت ، قطع به موافقت يا مخالفت پيدا نمىكند ، بلكه تنها احتمال مىدهد كه با امر مولا موافقت يا مخالفت كرده باشد .
موسّع
يكى از اقسام واجب موقّت ، واجبى است كه زمان اخذشده در آن به عنوان قيد ، از نظر عقل بيشتر از زمانى است كه انجام فعل به آن زمان نياز دارد . چنين واجب موقّتى را « واجب موسّع » گويند . به عنوان « واجب موسّع » رجوع شود .
موضوع « 1 »
موضوع ، بر معانى متعدّدى اطلاق مىشود . 1 - موضوع به آن چيزى گفته مىشود كه براى دلالت بر معنايى قرار داده شده است . 2 - موضوع آن چيزى را گويند كه با
هامش
( 1 ) - كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1670 ؛ اصطلاحات الاصول : 263 .