توضيح هركدام از اقسام فوق را در عنوان مربوط پيگيرى نماييد .
مقدّمهى حرام
آيا مقدّمهى حرام نيز حرام است ؟
شكّى نيست كه درست كردن و مصرف مشروبات الكلى حرام است . ولى به دست آوردن شراب مقدّماتى دارد مانند خريدن انگور ، حمل و نقل آن به محل ساختن شراب ، تهيهى ظروف لازم و . . . آيا پرداختن به اين امور به قصد تهيهى شراب از باب پرداختن به مقدّمات حرام ، حرام است و موجب عقوبت مىگردد ، يا آنچه حرام است و عقوبت دارد تنها تهيهى شراب است نه فراهم آوردن مقدّمات آن ؟ پاسخ اين سؤال متوقّف است بر روشن شدن چند مطلب از جمله : مقصود از حرمت مقدّمات چيست ؟ بحث در كدام قسم از مقدّمات است ؟ اختيار قول به وجوب و عدم وجوب مقدّمات واجب و . . . چون محور اصلى بحث مقدّمه در علم اصول فقه تحت عنوان « مقدّمهى واجب » مطرح شده است و پاسخ اين مطالب و مطالب ديگر نيز در آن عنوان بيان شده است ، لذا توضيح مطالب را در عنوان « مقدّمهى واجب » پيگيرى نماييد . و امّا در حرمت و عدم حرمت مقدّمات حرام اقوالى هست از جمله : 1 - مقدّمهى حرام ، حرام نيست « 1 » . 2 - مقدّمات سببى حرام ، حرام است ولى مقدّمات غير سببى حرام نيستند « 2 » . 3 - مقدّماتى كه بين آنها و ذى المقدّمه اختيار و ارادهى فاعل واسطه قرار نمىگيرد حرام است . به عبارت ديگر :
مقدّماتى حرام است كه بعد از اتيان آنها فاعل قادر به جلوگيرى از تحقّق ذى
هامش
( 1 ) - مناهج الوصول : 1 / 415 .
( 2 ) - تقريرات مجدّد شيرازى : 2 / 430 .