/ 316
روى ترش ساخت و برگشت
شرح آيات :
[ 1 ] آيات نخستين در اين سوره مباركه ما را به اين پرسش وا مىدارد كه : آيا درباره چه كس نازل شده است ؟ با وجود اين كه مىدانيم كه مثل قرآن مثل خورشيد است ، و جستجو كردن درباره سببهاى نزول آيه آيه آن شايسته نيست ، چه قرآن اختصاص به پاره خاصى از زمان ندارد تا درباره كاربردهاى آن به تحقيق بپردازيم ، بلكه شايد تأويل آيه كريمهاى از آن جز با گذشتن قرنها ميسر نشود ، آرى چنين است . آيات فراوانى از آن كاربردهايى در زندگى خود پيغمبر ( ص ) داشت ، و اهل تفسير بر اين اعتقادند كه فقط در آن زمان تأويل شده و چيزى جز مصداقى از مصداقهاى قرآن نبوده است ، و شايد تعبير رايج در نزد نخستين مفسران به صورت « درباره فلان كس نازل شد » بدين معنى بوده كه مىتوانسته است بر او تطبيق و در حق او تأويل شود و نزول آن به سبب اين حادثه نبوده است ، و دليل بر اين امر آن است كه ما آيات فراوانى را مىيابيم كه مفسران موارد متأخرتر يا پيشتر از آن زمان براى آنها ذكر كردهاند ، مثلا : آياتى نازل شده در مكه را مىبينيم كه گروه اول مفسران آنها را نازل شده دربارهء اشخاصى دانستهاند كه در مكه نبودهاند ( و شايد نخستين آيات سوره عبس از آن جمله بوده باشد ) يا بر عكس ، يا آنها را در حق كسانى تأويل كردهاند كه در / 317 زمان رسول ( ص ) وجود نداشتهاند . « 1 »
هامش
( 1 ) - دهلوى در كتاب خود ، الفوز الكبير فى اصول التفسير ، بر اين اعتقاد بوده است : ص 108 و 107 ، چاپ دوم ، دار البشائر الاسلامية .