تمايز پيدا مىكند : جاهليت مردمان را بر اساس پيوستگيهاى مادّى آنان ارزيابى مىكند ، در صورتى كه دين حق ملاك ارزيابى مردمان را درجات ايمانى ايشان كه به هر يك از آنان همچون يك انسان پيوستگى دارد قرار مىدهد ، مگر اصل انسان عقل او نيست ؟
و بر حامل رسالتهاى خدا روا نيست كه از اين وجه تمايز مهم انحراف حاصل كند و مردمان را بر اساس امور مادى از يكديگر متمايز سازد ؛ اگر چنين كند ، ديگر رسالت خدا چه ارزشى مىتواند داشته باشد ، و رسول خدا چگونه مىتواند مردمان را اصلاح كند و مفاهيم نادرست ايشان را كه خود نسبت به آنها خضوع دارد تغيير دهد ؟ ! / 313 چنان مىنمايد كه اين سوره كريمه ما را نسبت به اين حقيقت آگاه مىسازد ، و ناگهان در آغاز آن با عتاب و خطاب سختى رو به رو مىشويم كه مخاطب آن كسى است كه در برابر يك شخص نابينا روى ترش كرده و از او دور شده ، در صورتى كه نسبت به ثروتمندان توجه داشته است . سپس قرآن از فزونى بهاى ايمان و ارزش قرآن سخن مىگويد ، و ما را به صفاتى رهبرى مىكند كه حاملان آن بر حقّاند ، و آنان نيكوكارانى بزرگوارند و شايستگى آن را دارند كه محور جامعه ايمانى باشند ( نه صاحبان ثروت و جاه و جلال باطل ) .
سپس سياق متوجه يادآورى ايمان از طريق برشمردن نعمتهاى خدا بر انسان ، و تغييراتى در او مىشود كه از زمان نطفه بودن تا رسيدن به مرحله انسانى كامل در او صورت گرفته و او را به رفتن در راههاى خير و صلح و سلامت تا زمانى كه بميرد و به خاك سپرده شود رهنمون بوده است ؛ و ما را به ياد يكى از بزرگترين نعمتها بر خودمان يعنى نعمت طعام و خوراك مىاندازد ، و از ما مىخواهد كه درباره آن بينديشيم ، و در اين كه چگونه خدا آن را از راه باران براى ما فراهم آورده است .
و اين همه براى آن است كه ايمان آوردن به خدا و به دور انداختن كفر در رنگهاى گوناگون آن راهى قاطع براى ساختن مجتمعى ارزشمند است كه از خضوع و خشوع در برابر دارندگان مال و جاه خود را والاتر مىداند .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 318
مساهمون: احمد آرام
ص٣١٨