[ 32 ] چون زمين لرزهها و آتشفشانها و نيروى جاذبه ماه و انقلابهاى جوّى و وزش بادهاى سخت و بنيانكن زندگى آدمى را بر سطح گسترده زمين تهديد مىكرد ، خداوند كوهها را آفريد و با آنها همچون لنگرهايى زمين را محكم و استوار ساخت .
وَ الْجِبالَ أَرْساها
- و با كوهها آن را محكم كرد . » يعنى به قدرت خود آن را ثابت و استوار ساخت ، و كوهها را همچون زرهى براى محافظت زمين قرار داد . و امام على - عليه السلام - گفته است : پس از سخن گفتن از آسمانها و زمين و از اين كه چگونه آنها دليل بر قدرت و جبروت پروردگار و لطف صنعت بديع او به شمار مىروند . . . « و خرسنگهاى زمين را آفريد و بلنديها و پشتههاى آن ، و كوههاى بزرگ و گران . پس در جاهايى كه بايستشان بايستانيد ، و در قرارگاههاشان ملزم گردانيد . پس سر آن كوهها به هوا برشد ، و بن آنها به آب درشد . پس كوهها را از دشتهاى هموار بيرون آورد و پايههاى آن را در جاى جاى زمين كه بايد فرو كرد ، و ستيغهاى آن را بالا برد ، و بلنديهاى آن را دراز گردانيد ، و براى زمينشان چون تكيهگاهى بپرداخت ، و چون ميخشان در آن استوار ساخت . پس زمين با جنبشى كه او را است آرام گرديد تا نتواند ساكنانش را بلرزاند ، يا آنچه را كه دارد بريزاند » . « 8 » [ 33 ] و اين همه براى آن بود كه فرصتهاى زندگى براى انسان و چهارپايانى كه به صورت مستقيم يا غير مستقيم در خدمت انسان قرار دارند ، افزايش پيدا كند .
/ 302
مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ
- تا مايهء بهرهمندى شما و چارپايانتان باشد . » آيا اين همه دليلى بر آن نيست كه وجود ما حكمتى بالغه دارد ، پس چرا بايد از مسئوليت شانه تهى كنيم ؟
[ 34 ] كفر ورزيدن به معاد سببى نفسانى دارد كه آن ادامه دادن به غفلت است ، و قرآن با آيات كوبنده حجابهاى غفلت را براى كسى كه به تدبّر در آنها
هامش
( 8 ) - نهج البلاغة ، خطبه 211 .