قالب لايحهى انجمنهاى ايالتى و ولايتى با شكست مواجه شده بود ، مجددا مورد توجه قرار گرفت . ازاينرو شاه در 19 دى ماه 1341 سالروز اصلاحات ارضى به طور رسمى اعلام كرد قصددرد اصول ششگانهاى را به رفراندوم بگذارد . اين اصول كه شاه به آنها نام « انقلاب سفيد » داده بود ، در حقيقت همان رفورمهايى بود كه آمريكا به كشورهاى توسعهنيافته اعلام كرده بود ؛ « 1 » اصول فوق با جملاتى زيبا و سنجيده معرفى شده بود كه مخالفت با آنها ، مخالفت با منافع عمومى و مصالح ملى قلمداد مىگرديد .
همانطورى كه در بخشهاى گذشته اشاره شده ، با تشكيل جلسهاى از طرف مراجع قم نمايندهاى از سوى رژيم دعوت شد تا انگيزهى شاه را از اين طرح و لوايح توضيح دهد ؛ به همين منظور آقاى بهبودى روانهى قم شد و بىدرنگ با مراجع قم به گفتوگو نشست و چند بار نيز بين تهران و قم رفتوآمد كرده ، نظرات و پيشنهادهاى علماى قم را به رژيم و پاسخهاى شاه را به آنان رساند . بىنتيجه ماندن گفتوگوى علما با نمايندهى شاه ، سبب شد تا مراجع قم ، آيت الله آقا روح الله كمالوند - كه يكى از همبحثهاى آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در حوزهى علميه بود - را نزد شاه روانه كنند ؛ در اين ملاقات همانطورى كه پيشتر اشاره شد بين شاه و فرستادهى مراجع تقليد قم گفتوگوى زيادى انجام مىگيرد و سرانجام هم به نتيجهى قابل قبولى نمىرسند . شاه با تصميم مراجع تقليد مخالفت نموده ، در پايان نيز از علماى ايران گلايه مىكند كه چرا او را همانند علماى اهل سنت اولى الامر خطاب نمىكنند و دعاگوى او نيستند . « 2 » پس از مراجعت آيت الله آقا روح الله كمالوند ، مراجع و علماى قم جلسهاى تشكيل دادند تا نتيجهى ملاقات وى با شاه را جويا شوند و پس از شنيدن سخنان وى روشن شد كه اصول ادعايى شاه مورد حمايت كامل آمريكا است تا جايى كه ادامهى سلطنتش به اجراى لوايح بستگى دارد . « 3 » آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در واكنش به اصرار شاه بر انجام رفراندوم در اول بهمن ماه 1341 طى اعلاميهاى آن را بىمورد و مضر به استقلال مملكت و موجب
هامش
( 1 ) . ر . ك : محمد حسن رجبى ، پيشين ، ص 181
( 2 ) . ر . ك : عبد الوهاب فراتى ، از مرجعيت تا تبعيد امام خمينى قدّس سرّه ، مركز اسناد انقلاب اسلامى ، تهران 1379 ، ص 40
( 3 ) . سيد حميد روحانى ، پيشين ، صص 225 - 227