اجراى سياست مداخله در امور دينى پرداخت . در اين راستا سياست « آزمونگيرى از طلاب » را به مرحلهى اجرا گذاشت .
يكى از اهداف اين سياست اين بود كه دروس حوزه را تنظيم و نظارت خود را با تأسيس مؤسسات آموزشى - دينى بر روحانيان بيشتر كند . اين طرح در سال 1345 به مرحلهى اجرا درآمد تا نظام حوزه را همانند دانشگاه تحت اختيار رژيم پهلوى قرار دهد ؛ اما رژيم به خاطر مخالفت عالمان دينى - بخصوص آيت الله گلپايگانى كه نقش رهبرى مردم را در دوران تبعيد امام خمينى قدّس سرّه در حوزهى دينى به عهده داشتند - نتوانست طرح خود را اجرا كند و اين طرح به دليل مقاومت و ايستادگى حوزه ناكام ماند و هرگز نتوانست استقلا حوزه و نهاد روحانيت را مخدوش نمايد .
قبل از محمد رضا پهلوى ، رضا خان از همه بيشتر درگير چنين مسائلى بوده است ؛ زيرا وى در سال 1304 ه . ش وقتى قدرت را به دست گرفت ، به تدريج بر آن شد تا بنياد روحانيت ، حوزه و مذهب را خراب كند . رضا شاه براى نيل به اين هدف مقرر نمود :
كليهى طلاب علوم دينى در آزمون دولتى شركت كنند تا از طريق آن گزينش شوند . وى با اين طرح مىخواست اولا كليهى طلاب را شناسايى كند و ثانيا برخى از آنان را به بهانهى عدم موفقيت در آزمون از ادامهى تحصيل در حوزه باز دارد و ثالثا بتواند از طريق اين طرح كنتزل بيشترى روى طلبهها داشته باشد .
پهلوى اول از سال 1307 طرح آزمونگيرى از طلاب را به اجرا درآورد . اين سياست تقريبا همزمان بود با جريان كشف حجاب و متحد الشكل كردن لباسها . رضا شاه از اين طريق مىخواست هم روحانيت در جامعه متمايز از ديگران نباشد و همهى لباسها يك شكل باشد و هم تسلط بيشترى بر حوزهى قم داشته باشد ؛ چون بيشترين مخالفتها با آمدن آيت الله حائرى به حوزهى علميهى قم از اين حوزه صورت مىگرفت . رژيم براى اينكه مخالفت آيت الله حائرى را نداشته باشد توسط وزارت معارف مؤسس حوزهى علميهى قم را از قصدش آگاه ساخت ؛ اما آيت الله حائرى با آن مخالفت نمود و فرمود :
« تشكيل چنين مدرسه و تهيهى يك چنين طلاب علوم دينيه ، البته بايد تحت نظر من ( حائرى ) و پروگرامى كه من مىدهم اداره شود . وزارت معارف نبايد مداخله در اين قسمت داشته باشد . خودم پروگرام آنها را تهيه و ممتحنين لازم
زندگى نامه آيت اللّه العظمى سيد محمد رضا گلپايگانى ( قده ) به روايت اسناد ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: محمد مهدى امامى
ص١٢٦