مىخواهد كه با دولت همكارى و مساعدت لازم را نمايد . « 1 »
دولت وقتى از جلب رضايت علما و مراجع تقليد از جمله آيت الله گلپايگانى ناتوان مىشود ، خود اقدام به برگزارى آزمون مىنمايد . اولين آزمون را در تاريخ 21 / 7 / 1345 و آزمون دوم را در 28 / 11 / 1345 برگزار مىكند . « 2 » اطلاعات دقيق آزمونها شامل ثبتنام ، تارى برگزارى و محل اجراى آنها از طريق اطلاعيهها كه اغلب در دبيرستان حكيم نظامى قم برگزار مىشد به اطلاع طلاب مىرسيد . آزمونها هر سال در دو مرحله و در ماههاى خرداد و شهريور برگزا مىشد . آزمونهاى سال 46 در تاريخهاى 27 / 3 / 1346 و 26 / 6 / 1346 در دبيرستان حكيم نظامى برگزار شد . در آزمون اول 56 نفر و در آزمون دوم 40 نفر شركت كردند .
در سال 1347 نيز آزمون به همين ترتيب برگزار شد . « 3 » آموزش و پرورش همواره پيش از برگزارى آزمون با ارسال نامهاى به حوزهى علميه از آنان مىخواست طلاب را تشويق كنند تا از آزمون استقبال كرده ، در آن شركت نمايند . رژيم پهلوى بر آن شد تا با اعمال سياستهاى تهديد و تشويق ، طلاب را به شركت گسترده و داوطلبانه در آزمون وادار كند . على رغم رژيم كه فكر مىكرد ، هرچه طلاب بيشتر در آزمونها شركت كنند ، راحتتر تحت كنترل قرار مىگيرند و از طريق شركت آنها معلوم مىشود كه مىتوان با اعمال اين سياست باعث انتظام و پايدارى حوزه شد و دخالت خود را در آنجا گسترش داد ، ولى مخالفت علما با آزمونگيرى شروع شد ؛ علت آن هم اين بود كه آنكه نمىخواستند دولتدر حوزهى علميه دخالت داشته باشد و روحانيت شيعه عزتش را وامدار استقلال و حريت و عدم وابستگى به دولت و قدرت حاكم بداند . مواضع سياسى - اجتماعى آيت الله گلپايگانى در اين مرحله از زمان كه رهبرى نهضت و نيز در تبعيد به سر مىبرد نسبت به مراجع ديگر قاطعانهتر بود به طورى كه اين موضعگيرى پارهاى از تدابير و طرحهاى آنان را خنثى ساخت . برجستگى مقاومتهاى وى نه تنها در اسناد ايشان بلكه در گزارشهاى متعدد عمال رژيم نيز قابل ملاحظه است ؛ همچنين در
هامش
( 1 ) . علىرضا كريمى ، پيشين ، ص 28
( 2 ) . همان ، ص 29
( 3 ) . همان