انحصار خداست . ولى در زيارت جامعه كبيره آمده است : « اياب الخلق إليكم وحسابهم عليكم » كه به نظر مىرسد اين جمله از زيارت با نصّ قرآن منافات دارد . لطفاً توضيح بفرماييد .
( جواب ) : بسمه تعالى منظور از « إلينا » در قرآن كريم ، دستگاه ربوبى است كه اهل بيت عليهم السلام هم در همان جايگاه جاى دارند . ضمير متكلم مع الغير به همين تناسب آمده است .
سؤال 64 : خداوند متعال در سورهى مباركهى مؤمنون مىفرمايد :
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِن طِينٍ ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَاماً فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْماً ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ .
الف ) مقصود از « الانسان » در « ولقد خلقنا الإنسان من سلالة من طين » چيست ؟
ب ) وجه اين كه در اين آيات شريفه در سه موضع از « ثم » و در سه موضع ديگر از « فاء » عاطفه استفاده شده است چيست ؟ مخصوصاً در « ثمّ خلقنا النطفة علقة » ، كه ظاهر اين است كه اين عبارت هم مانند عبارتهاى بعدش مىباشد و بنابراين بايد از « فاء » استفاده مىشد .
ج ) خداوند متعال در آيه 5 سورهى مباركه حج مىفرمايد : يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ ، اكنون اين پرسش مطرح مىشود كه چرا در سوره مؤمنون با استفاده از « فاء » عاطفه فرموده است فخلقنا العلقة مضغة لكن در سوره حج از « ثمّ » استفاده نموده است ؟
د ) خداوند متعال در سورهى دهر مىفرمايد إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ و مىدانيم كه « فجعلناه سميعا بصيرا » ، از نظر تكامل در خلقت انسان و از نظر معنا در حكم « ثمّ انشأناه خلقا آخر » و تفصيل فى الجمله ، نسبت به آن مىباشد . لكن سؤال اين است كه چرا در سوره دهر از « فاء » عاطفه استفاده نموده ، لكن در سوره مؤمنون « ثمّ » تعبير نموده و فرموده است « ثمّ انشأناه خلقا آخر » ؟
ه ) چرا خداوند متعال در آيه شريفه « ثمّ جعلناه نطفة في قرار مكين » از كلمه « جعلنا »
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 32
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٢