استفاده فرموده و نفرموده « خلقنا » ، در حالى كه در آيه قبلش و همچنين در عبارات آيه بعدش از كلمهى « خلقنا » استفاده شده است ، و همچنين در آيهى 5 سوره حج از « خلقنا » استفاده فرموده است و آيا بين « جعل » با « خلق » تفاوت وجود دارد ؟
و ) خداوند متعال در سورهى مرسلات فرموده است : أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِن مَاءٍ مَهِينٍ فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَكِينٍ إِلَى قَدَرٍ مَعْلُومٍ ، اكنون سؤال اين است كه چرا در سورهى مرسلات به وسيله « فاء » عطف نموده و « فجعلناه في قرار مكين » فرموده ، لكن در سورهى مؤمنون به وسيله « ثمّ » عطف نموده و « ثمّ جعلناه نطفه في قرار مكين » فرموده است و مقصود از « قرار مكين » در اين دو سوره چيست ؟
ز ) مىدانيم كه فعل « خلق » يك فعل معمولى مىباشد . لكن ملاحظه مىكنيم كه در اين آيات شريفه سوره مؤمنون به صورت دو مفعولى استعمال شده است : « ثمّ خلقنا النطفه علقه فخلقنا العلقه مضغة » علت اين امر چيست ؟ و همچنين فعل « انشأ » كه يك فعل معمولى است ملاحظه مىكنيم كه دو مفعولى استعمال شده است « ثمّ انشأناه خلقا آخر » علت اين امر چيست ؟
ح ) در عبارت « ثمّ انشأناه خلقا آخر » مرجع ضمير مفرد مذكر غائب در فعل « انشأناه » چيست ؟ زيرا اگر بر طبق ظاهر آيهى شريفه مرجع آن ضمير عبارت از « عظام مكسيّه از لحم » باشد ، اين اشكال به وجود مىآيد كه ضميرى كه به « عظام » برمىگردد ، بايد مؤنث باشد نه مذكر ، چنانچه در آيهى شريفهى سوره « يس » فرموده است : « قال من يحى العظام وهى رميم » .
ط ) خداى متعال در آخر اين آيات شريفه از خود تعبير به « أحسن الخالقين » ، فرموده است در حالى كه آياتى نظير « هل من خالق غير اللَّه » نفى خالقيت را از غير خداوند متعال مىنمايند . وجه جمع بين اين آيات چيست ؟
( جواب ) : بسمه تعالى 1 - همانطور كه مقتضاى الف و لام جنس مىباشد طبيعت انسان منظور است . حمل الف و لام بر عهد خلاف ظاهر است و معنى هم ندارد زيرا شخص آدم كه " جعلناه نطفة " . . . . نداشت .
2 - فكر مىكنم برخى آيات متعرض كيفيت خلقت است و بنابراين فصل و وصل را متعرض مىشود كه كدام با فاصله و كدام با اتصال مىباشد كه سورهى مؤمنون
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 33
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٣