اينطور است . آنگاه به نظر مىرسد متحرك هر قدر به مقصود نزديكتر شود شتاب بيشترى مىگيرد ، شتاب مناسب با حركت و متحرك . اگرچه فاصلهها به طورى كه مشهور است مثل هم ، و چهل روزه باشد ليكن چهل روز براى مراحل بعدى ، با توجه به كثرت ياختهها ، مدت كمى است .
ليكن برخى آيات متعرض كيفيت نيست ، اصل مراتب را متعرض است . فقط ترتيب را مىگويد . سوره حج اينطور است ، يعنى مىگويد : شما اين همه راه آمدهايد ، باز هم راه ادامه دارد تا به خدا برسيد .
3 - در سورهى دهر ، صحبت از امتحان و گرفتارى در بلاهاست و اين بدون سمع و بصر و درك معنى ندارد و تكامل حاصل نمىشود و بنابراين بايد بلافاصله متعرض قواى دراكه شود ، هرچند واقع امر با فاصله ، ليكن بايد خود عنوان سمع و بصر كه وسيله درك هستند ذكر شوند .
4 - « خلقناه في قرار مكين » ، معنى نمىدهد . منظور قرار دادن يك شىء در يك مكان است .
5 - به نظر مىرسد فرق سورهى مؤمنين با مرسلات در همان مطلب فوق باشد كه مؤمنون كيفيت خلقت را متعرض است ، و مرسلات اصل مسير و خلقت و مراتب را .
6 - قرار مكين ، رحم مادر است .
7 - خلق و أنشأ هم يك مفعولى است و هم دو مفعولى ، در جعل بسيط ، يك مفعولى است و در جعل مركب تأليفى ، دو مفعولى است و اين جا چنين است .
8 - ضمير « انشاناه » ، به انسان برمىگردد .
9 - گاهى كثرات ديده مىشوند ، كثراتى كه وسائط خلقت هستند ، گاهى چون همه ابزار كار الهى هستند و تحت فرمان مىباشند ديده نمىشوند ، و اين اختصاص به خلقت ندارد ، در همهى موارد است ، خير الناصرين ، خير الرازقين ، خيرالحافظينو . . . .
سؤال 65 : در بين تفاسير قرآن كريم كه مفسرين شيعه ، نگاشتهاند ، كدام تفسير به نظر حضرتعالى از جميع جهات بهتر است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى هر يك از تفاسير ، در يك جهت امتياز دارند ، مثلًا در ادبيت ، كشاف و مجمع و تبيان . در تطبيق بر علوم روز تفسير طنطاوى . در عرفان ،
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 34
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٤