ه ) آيا قصور و تقصير در مسائل ياد شده ، در ايجاد ضمان براى ضامن تفاوت مىكند و آيا صرف انتساب عرفى ضمانت به شخص يا اشخاص حقيقى يا حقوقى براى اثبات ضمان كفايت مىنمايد ؟ و در مجموع چگونه مىتوان خسارتهاى وارده را جبران نمود ؟
( جواب ) : بسمه تعالى الف ) تخريب و آلوده كردن ضمان دارد . حفظ محيط زيست از وظايف ولايت جامعه ، يعنى دولت مىباشد ؛ ليكن از باب نهى از منكر ، با وجود شرايط بر همگان لازم است .
ب ) هر گونه كوتاهى مسؤولين موجب ضمان است ، هم ضمان مربوط به نقص محيط ، و هم ضمان در رابطه با حقوق دولتى و دستمزدى كه بدون انجام كار صحيح ، گرفته است .
ج ) منظور از صيد بى رويّه آن است كه به توليد ضرر مىرساند ، در آن صورت كسانى كه چنين كنند ضامن هستند و مسؤولين بايد مانع شوند . و قاعدتاً ضمان مربوط به ضرر است و افراط و عدم آن تأثيرى ندارد . البته در مسؤولين كه يد امانى دارند اگر كوتاهى نكرده باشند ضامن نيستند .
د ) با توجه به ضرر دفن زبالهها ، براى زمين ، مصداق اضرار است و موجب ضمان مىباشد چنان كه خود زباله هم چون منافعى دارد بايد از منافع آن استفاده شود ، و گرنه ضرر صدق مىكند .
ه ) صرف انتساب ضرر ، بطورى كه عامل ضرر حساب شود ، موجب ضمان است ، مسؤولين كه يد امانى دارند اگر كوتاهى نكرده باشند ، ضامن نيستند .
سؤال 473 : كودكان براى بازى سنگى را در كوچه به عنوان دروازه فوتبال قرار داده و پس از بازى ، آن را در همان حالت رها كرده و مىروند . زيد كه ملكش در كنار كوچه بوده و ديوار و حصارى ندارد ، چاهى را در كنار سنگ و در ملك خود حفر مىكند به قصد اين كه نابينا يا عابر خاصى كه معمولًا از آنجا مىگذرد ، به سنگ برخورد كرده و در چاهى كه در ملك اوست سقوط كند ، يا مالك با توجه به اين كه اگر در ملك خود چاه حفر كند ، احتمال برخورد نابينا يا عابر مزبور با سنگ و سقوط او در چاه زياد است ، اقدام به حفر چاه مىنمايد . حال مستدعى است بفرماييد با توجه به اين كه عمل كودكان مصداق اضرار به طريق و عمل مالك ، مصداق « الناس مسلطون على اموالهم »
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 174
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٧٤