بلندى به سرعت به طرف او حركت كند و در حين حركت موجب شكستگى بينى شخص « ج » شود ، چه كسى ضامن شكستگى بينى است ؟ ( آيا احسان كننده ضامن است يا بيت المال يا شخصى كه در معرض سقوط بود ؟ )
ج ) هر گاه شخص « الف » براى حفظ مال اندك و غير معتنابهى از شخص « ب » عملى انجام دهد كه منجر به ايراد صدمه به شخص « ب » گردد ، آيا شخص « الف » ضامن است ؟
مثلًا اگر اسكناس صد تومانى از دست « ب » بيفتد و شخص « الف » براى احسان و ثواب ، خم شود تا اسكناس را برداشته و به او بدهد و در حين خم شدن به بينى شخص « الف » خورده و بينى او را بشكند ، آيا ضامن است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى الف : به نظر اينجانب اگر مباشرت يا تسبيب در قتل و هر جنايتى باشد ، بهطورى كه اسناد جنايت به شخص باشد صرف احسان مانع ديه و ضمان نيست . ليكن مشهور آن است كه احسان رفع ضمان مىكند ، بهتر است كه چون احسان بوده مصالحه شود . اگر حفر چاه طبق متعارف ، مصلحت بوده و استناد تلف به كم التفاتى عابر باشد نه حفّار ، ضامن نيست .
ب و ج ) ميزان صدق استناد است كه جنايت ، اسناد به كدام يك دارد . ولى معمولًا امور احسانيه با اخلاق حلّ مىشود . در مثال شكستن بينى ظاهراً استناد به احسان كننده دارد .
سؤال 466 : در برخى احكام صادره به دليل آن كه حكم مباشرتى بوده و فقط توسط خود متعهد قابل اجراست و انجام آن توسط ديگران به هزينه متعهد نيز مقدور نمىباشد ، مانند كشيدن نقاشى به سبك خاصى كه صرفاً متعهد به لحاظ مهارت خاص خود ، قادر به اجراى آن است يا مثلًا در حكم الزام به تمكين كه تمكين فقط از سوى متعهد يعنى زوجه امكانپذير است و احكامى از اين دست . آيا شرعاً متعهد له مىتواند براى اجراى حكم توسط متعهد ، ضمانتى چون وجه التزام ، طلب نمايد يا خير ؟
( جواب ) : بسمه تعالى ضمانت در برابر هر تعهدى جايز است .
سؤال 467 : اگر راننده قبل از حركت به طرف مقصد از مسافر اخذ برائت كند ، ولى در اثناء سفر تصادف كرده و مسافر صدمه ديده ( دست و پاى او شكسته است ) ، و يا كشته شود ، در صورتى كه تصادف در اثر تقصير و بىاحتياطى راننده به وجود آمده باشد ،
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 171
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٧١