شرح
محاربه مختص مردان است يا اين آيه را نيز بايد تعميم داد همانند آيات و رواياتى كه موصول مذكّر به كار رفته و حكم شامل مرد و زن مىشود مانند يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ « 1 » ، يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ ارْكَعُواْ وَ اسْجُدُواْ وَ اعْبُدُواْ رَبَّكُمْ وَ افْعَلُواْ الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 2 » و . . . ؟
صاحب جواهر رحمه الله فرموده است : مرحوم ابنادريس در كتاب سرائر پس از نقل عبارت خلاف « 3 » و مبسوط « 4 » مبنى بر تساوى ذكور و اناث در حدّ محاربه مىفرمايد : « بيشتر احكامى كه در اين دو كتاب هست ، احكام اهل سنّت و مخالفان است ، و شيخ طوسى رحمه الله نيز در اين مسأله قول آنان را پذيرفته است ، در حالى كه در آيهى محاربه موصول مذكّر استعمال شده است ؛ اگر در مواردى مىگفتيم زنان با مردان مساوى هستند ، دليل بود ؛ ولى در اين مقام هيچ دليلى بر تعميم وجود ندارد ؛ لذا ، بايد به اختصاص حدّ محارب به مردان فتوا داد » . « 5 »
صاحب جواهر رحمه الله مىفرمايد : مرحوم ابن ادريس در صفحهى بعد مىگويد : « ثابت كرديم در حدّ محاربه براى زنان و مردان فرقى نيست ؛ زيرا ، آيهى شريفه به اطلاق و عمومش بر تساوى مرد و زن دلالت دارد » . اين كيفر بىادبى است كه ابنادريس رحمه الله نسبت به شيخ طوسى رحمه الله و ديگران روا داشته است . « 6 »
هامش
( 1 ) . سورهى مائده ، 35 .
( 2 ) . سورهى حج ، 77 .
( 3 ) . الخلاف ، ج 5 ، ص 470 ، مسأله 15 .
( 4 ) . المسبوط ، ج 8 ، ص 56 .
( 5 ) . السرائر ، ج 3 ، ص 508 .
( 6 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 568 .