شرح
الحسن بن محبوب ، عن أبي ايّوب ، عن الفضيل ، عن أبي عبد اللَّه عليه السلام عن الطرّار والنبّاش والمختلس ، قال : لا يقطع . « 1 »
فقه الحديث : از امام عليه السلام از حكم طرّار و نبّاش و مختلس پرسيده مىشود ؛ و آن حضرت مىفرمايد : دست هيچ كدام را قطع نمىكنند .
تذكّر : در حاشيهى وسائل الشيعة گفتهاند : اين روايت هيچ ربطى به روايت فضيل ندارد ؛ بلكه روايت عيسى بن صبيح است كه به عنوان روايت دهم اين باب و روايت چهارم باب سيزدهم آورده است . از اينجا معلوم مىشود روايت عيسى بن صبيح دوگونه نقل شده است . روايت چهاردهم اين باب با روايت چهارم باب سيزدهم از نظر متن روايت يكى است ؛ ولى روايت دهم باب سيزدهم اينگونه است :
وبإسناده ، عن الحسين بن سعيد ، عن ابن محبوب ، عن عيسى بن صبيح ، قال :
سألت أبا عبداللَّه عليه السلام عن الطرّار والنبّاش والمختلس قال : يقطع الطرّار والنبّاش ولا يقطع المختلس .
اختلاف دو روايت در اين است كه در يكى بين طرّار و نبّاش با مختلس فرق گذاشته شده است . در دو عنوان اوّل به قطع دست حكم مىكند ، ولى در عنوان اخير به عدم آن فرمان مىدهد ؛ امّا در روايت چهاردهم اين باب و چهارم باب سيزدهم در هر سه عنوان ، حكم را عدم قطع مىگويد .
از اين جهت ، معلوم مىشود اشتباهى رخ داده و در دو روايت اخير ( 14 ب 19 - 4 ب 13 ) جملهاى افتاده است .
توجّه نكردن به اين مطلب ، سبب بروز اشكال مهمّى شده است ؛ زيرا ، روايت صحيحه اگر از فضيل بن يسار باشد و بر عدم قطع دست دلالت كند ، با روايات صحيحهاى كه بر قطع دست دلالت داشت ، تعارض پيدا مىكند . مرحوم صاحب جواهر راه حلّ تعارض را به اين دانسته كه اين روايت را بر موردى كه فقط قبر را شكافته ولى چيزى نبرده است ، حمل مىكنيم . « 2 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 513 ، باب 19 از ابواب حدّ سرقت ، ح 14 .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 518 .