شرح
خود را در آن قرار مىدهد و دربش را قفل مىكند ، اگر كسى چيزى را بردارد ، سرقت از حرز به شمار مىآيد . در زمانهاى گذشته كه لباسها را بر سر حمّام مىگذاشتند ، جنبهى حرزى نداشت .
خانهاى كه دربش به روى عموم باز است ، مانند خانهى مراجع تقليد و يا گروه خاصّى اجازهى ورود به آنجا را دارند ، مانند مؤسّسهى اختصاصى ، دزدى از آنجا نيز سرقت از حرز محسوب نمىگردد . در گذشته گفتيم : ملاك تحقّق سرقت ، دزدى از حرز است و اجازهى ورود و عدم آن دخلى در تحقّق حرز و عدم آن ندارد ؛ لذا ، اگر ورود به خانه يا مؤسّسهاى براى طلاب مثلًا جايز بود و فردى غير طلبه به آنجا وارد شد و چيزى را برداشت ، باز سرقت محقّق نمىگردد و قطع دست مترتّب نمىشود . تفاوت بين اين دو فقط در مأذون بودن و عدم آن است . از جهت حرز و عدم آن فرقى بين اين دو نفر نيست .
فرع دوّم : حرز نبودن مراعات و مراقبت مالك از مال
در بحث گذشته اين مطلب را بهطور مفصّل مطرح كرديم . شيخ طوسى رحمه الله در كتاب خلاف « 1 » و مبسوط « 2 » مسألهى مراعات را مطرح كرده و آن را حرز شمرده است . دليل وى را مرحوم صاحب رياض « 3 » روايت صحيحهى حلبى « 4 » قرار داده است . در آن بحث گفتيم : هرچند اين جريان به طرق مختلف نقل شده ، ليكن ما بايد به طريق صحيح آن اعتماد كنيم و خصوصيّاتى را كه در روايت صحيحه هست ، ملاحظه نماييم . از صحيحهى حلبى استفاده مىشود صفوان بن اميّه مراقبت و محافظتى از عبايش داشته است ؛ اگر از راه قاعده وارد شويد و بگوييد : همين نگاه كردن ، چشم را بر چيزى متمركز كردن ، حرز محسوب مىشود . مىگوييم : اوّلًا : از نظر عرفى ، به نگاه كردن و مانند آن حرز محقّق نمىشود .هامش
( 1 ) . الخلاف ، ج 5 ، ص 419 ، مسأله 6 .
( 2 ) . المبسوط ، ج 8 ، ص 33 .
( 3 ) . رياض المسائل ، ج 10 ، ص 169 .
( 4 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 329 ، باب 17 از ابواب حدّ سرقت ، ح 2 .