[ حكم فقدان بعض الشرائط في الشهود ]
[ مسألة 13 - لو شهد أربعة بالزنا وكانوا غير مرضيّين كلّهم أو بعضهم كالفسّاق حدّوا للقذف ، وقيل : إن كان ردّ الشهادة لأمر ظاهر كالعمى والفسق الظاهر حدّوا وإن كان الردّ لأمر خفيّ كالفسق الخفيّ لا يحدّ إلّاالمردود .
ولو كان الشهود مستورين و لم يثبت عدالتهم ولا فسقهم فلا حدّ عليهم للشبهة . ]
شرح
عدم اجتماع شرايط در شهود
در اين مسأله دو فرع مطرح است : 1 - اگر چهار نفر به زنايى شهادت دادند ، امّا به جهتى شهادتشان پذيرفته نشود ، مانند اينكه همگى يا تعدادى از آنان فاسق يا نابينا و فاقد حسّ باشند ، با توجّه به اعتبار وصف عدالت و لزوم مشاهده و رؤيت ، شهادت اين افراد مردود است و با آن زنا ثابت نمىشود و به آنان حدّ قذف مىزنند . گويا ملازمهاى بين عدم ثبوت زنا و ثبوت حدّ قذف وجود دارد ؛ يعنى يا بايد با اين شهادت زنا ثابت شود تا حدّ قذف مترتّب نگردد ، و اگر زنا اثبات نشد ، بايد حدّ قذف اجرا شود . 2 - اگر عدالت يا فسق شهود براى حاكم شرع روشن نباشد ، آنان را به سبب حصول شبهه حدّ نمىزند .بيان تفصيل و دليل آن در فرع اوّل
گروهى از علما مانند مرحوم شيخ در مبسوط « 1 » و خلاف « 2 » ، ابن ادريس رحمه الله در كتاب سرائر « 3 » ، ابن سعيد رحمه الله در كتاب جامع « 4 » و علّامه حلّى رحمه الله در كتاب تحرير الاحكام « 5 » تفصيلى دادهاند بههامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 8 ، ص 9 .
( 2 ) . الخلاف ، ج 5 ، ص 391 ، مسأله 33 .
( 3 ) . السرائر ، ج 3 ، ص 435 .
( 4 ) الجامع للشرايع ، ص 547 و 548 .
( 5 ) . تحرير الاحكام ، ج 2 ، ص 221 ؛ المختلف ، ج 9 ، ص 183 ، مسأله 40 .