[ إعتبار تمكّن الفاعل من الوطء في أيّ زمان ]
[ الخامس : أن يكون متمكّناً من وطء الفرج يغدو عليه ويروح إذا شاء ، فلو كان بعيداً وغائباً لا يتمكّن من وطئها فهو غير محصن ، و كذا لو كان حاضراً لكن غير قادر لمانع من حبسه أو حبس زوجته أو كونها مريضة لا يمكن له وطؤها أو منعه ظالم عن الاجتماع بها ليس محصناً . ]
شرح
شرط پنجم : اعتبار تمكّن فاعل از وطى به اهل در هر زمان
مرحوم امام در شرط پنجم احصان مىفرمايد : صرف داشتن زن كفايت نمىكند ، بلكه شوهر بايد در صبح و شام و هر وقتى كه بخواهد متمكّن از وطى باشد . بنابراين ، اگر شوهر مسافرت رفته باشد و از زوجهى خود دور شود ، و در آنجا زنا كند ، زناى او محصنه نيست . همچنين است اگر شوهر در شهر باشد ليكن قدرت بر وطى همسرش را نداشته باشد ، خواه بهجهت اينكه مرد يا زن زندانى هستند ، يا زن مريض است و با وجود آن كسالت ، وطى ممكن نيست ، و يا ظالمى مرد را از همبسترى با زوجهاش منع ، و تهديد كرده باشد اگر مجامعتى واقع شود ، فلان ضرر را به تو مىزنم ؛ در تمام اين موارد ، زنا محصنه نيست . دليل بر اين شرط چيست ؟ به قسمتى از روايات آن اشاره شد ، امّا دقّت دوباره در آنها لازم است ؛ زيرا ، عناوين مختلفى دارد . عنوان اوّل : « يغدو عليه ويروح » محمّد بن يعقوب ، عن أبي عليّ الأشعري ، عن محمّد بن عبد الجبّار ، عن صفوان ، عن ابن سنان يعنى عبداللَّه ، عن إسماعيل بن جابر ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : قلت : ما المحصن رحمك اللَّه ؟ قال : من كان له فرج يغدو عليه ويروح فهو محصن . « 1 »هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 351 ، باب 2 از ابواب حدّ الزنا ، ح 1 .