شرح
المتعة . قلت : ففي أيّ حدّ سفره لا يكون محصناً ؟ قال : إذا قصّر وأفطر فليس بمحصن . « 1 »
فقه الحديث : بحث سند روايت در شرط پنجم خواهد آمد . امّا ترجمهى آن : عمر بن يزيد از امام صادق عليه السلام پرسيد : اگر مردى كه همسرش با او نيست ، در سفر زنا كند ، آيا رجم مىشود ؟ - بحث ملاك غيبت در آينده مىآيد - امام عليه السلام فرمود : مردى كه از اهل خود غايب است ، رجم نمىشود - اين يك قاعدهى كلّى است - و مولايى كه به او كنيزى تمليك شده باشد ، خواه به عوض يا مجانى ، و با او وطى نكرده باشد و كسى كه زن متعهاى داشته باشد ، بر آنان رجمى نيست .
در روايت مىخوانيم « ولا المملّك الذي لم يبن بأهله » مراد از مملّك كسى است كه از راهى به او كنيزى تمليك شده باشد ؛ خواه اين تمليك در برابر عوضى باشد يا مجّانى . و از طرفى اهل الزوج زوجهى اوست و اهل مولا ، امه و كنيز او . اقتضاى تناسب اين است كه مراد از « اهله » يعنى اهل مولا كه همان امهى مملّكه باشد . ومقصود از « لم يبنِ بأهله » يعنى بر اهلش بنا نگذاشته باشد ؛ و كنايه از مجامعت است .
ذيل روايت ، ملاك سفرى را كه اگر مرد از همسرش غايب باشد زناى او محصنه نخواهد بود ، سفر شرعى گفته است كه نماز انسان شكسته و روزهاش افطار مىشود ؛ ليكن اين جهت مورد فتوا واقع نشده است . از اينرو ، نقطهى ضعفى براى روايت است ؛ ليكن به صراحت ، نسبت به متعه حكم را بيان كرده است كه اگر وطى قَبلى با زن متعهاى باشد ، رجمى در كار نيست .
وعن عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن أبي عمير ، عن هشام وحفص البختري ، عمّن ذكره ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام في رجل يتزوّج المتعة أتحصنه ؟
قال : لا إنّما ذلك على الشيء الدائم عنده . « 2 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 356 ، ابواب حدّ الزنا ، ح 1 .
( 2 ) . همان ، ص 352 ، باب 2 از ابواب حدّ الزنا ، ح 3 .