بلكه شهادت عليه آنها داده مىشود .
/ 327 و از اين جا دنبالهء تأويل امام صادق - عليه السلام - پيرامون فرمايش حضرت على ( ع ) دربارهء اين آيه كه موجب حسرت كافران است به دست مىآيد . « 111 » پس امام راستين در هر امت ، پهلو به پهلوى ارزشهاى الاهى ، در هنگام رسيدگى به حساب و دادن جزا در آن روز كه هر دستهء از مردم با امام خود در محشر حضور پيدا مىكنند ، حجت خدا بر خلق اويند كه او نيز مايهء حسرتى براى كافران خواهد شد ، بدان جهت كه گواه و حجتى بر ايشان است .
«
وَ إِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ
- پس او حق يقين است . » يعنى حقى است كه خود را بر انسان واجب مىسازد و او به آن يقين پيدا مىكند ، پس او حق در عالم واقع و يقين در عالم نفس است . و صاحب الكشّاف گفته است : قرآن يقين و حق اليقين است ، چنان كه مىگويند فلانى عالم و حق عالم است ، و حدّ عالم ، پس معنى آن مىشود عين اليقين و يقين محض ، « 112 » و رازى گفته است : يعنى حقى كه هيچ بطلانى در آن وجود ندارد ، و يقينى كه شكى در آن نيست ، « 113 » و تأكيد بر اين صفت قرآن در سياق نفى شعر و كهانت از آيات او مىآيد ، همچون اشارهاى ناپيدا به دو نفر ديگرى كه خيال و كذب و پرداختن به غيب آنان را از راه به در برده بود ، و اين از تفاوتهاى اساسى ميان رسالت خدا و فرهنگ و ادب شاعران و كاهنان است ، كه آن يك محتوى حق و علم در بالاترين درجات آن ( يقين ) است ، و اين دو آكندهء از تناقض و باطل و خلأ و آشفتگى فكرى و علمى .
از اين توصيف قرآن به آن كه « لحقّ اليقين » است ، پيروى از راه قرآن شرط اساسى براى پيشرفت ايمانى و علمى انسان به سوى يقين مىشود ، و اين
هامش
( 111 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 410 .
( 112 ) - الكشّاف ، ج 4 ، ص 607 .
( 113 ) - التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 120 .